Blog

Wil jij iedere maand geïnspireerd worden?
Meld je aan voor onze nieuwsbrief en ontvang iedere maand relevante artikelen, nuttige tips, leuke testjes en onderzoeken, inspirerende quotes en meer.

Ja, inspireer mij!

Column #8: ‘Leer van het verleden om te bouwen aan de toekomst.’

Het leven is een achtbaan. Ook voor Freek van Kraaikamp (34) waren de afgelopen drie jaar een reeks van hoge pieken, diepe dalen en ingehaald worden door de realiteit. Zijn levenslessen uit die jaren vat hij graag voor je samen. Om zelf je voordeel mee te doen.

De decembermaand. De schaatsen kunnen langzaam weer uit het vet. Handschoenen aan, muts op en toch nog maar eens die kalender checken of je tussen kerst en oud en nieuw nog slim een paar dagen vrij kunt nemen.

Maar, zoals ik in een eerder column al vertelde, is het voor mij ook de tijd om rustig eens achterom te kijken. Wat voor jaar is het geweest, wat voor jaar gaat 2020 worden?

Weerbarstige realiteit

Als ik van 2019 iets heb mogen leren, is dat het maken van plannen goed is. Er dient altijd iets aan de horizon te gloren. Maar de dagelijkse realiteit is vaak weerbarstiger dan we zelf zouden willen. In mijn geval is dit nu alweer het derde jaar op rij dat de realiteit mijn mooie plannen doorkruiste.

In 2017 gooide een burn-out roet in het eten. En in 2018 gooide een aantal ingrijpende gebeurtenissen in mijn vriendengroep een sluier over een mooi jaar. En afgelopen jaar, tja, dat was ook weer onrustiger en pijnlijker dan verwacht.
Zoals ze zeggen: ‘Life’s what happens to you when you’re busy making other plans.’

Dus, om het jaar af te sluiten wil ik je nog wat zaken meegeven. Mijn lessen uit een drie jaar durende achtbaan. Een achtbaan waarin het privé roerig was, maar waarin ik zakelijk keihard de lucht in schoot.

Wijze woorden

Niets komt alleen, en er komt al helemaal niets zonder offers. Dus maak ze. Maak offers. Ga diep, maar niet te diep. Val en sta op. Het meisje gaat voor de zaken. Vrienden overigens ook. Geef oprechte aandacht aan de mensen die het verdienen, maar geef nog de meeste aandacht aan jezelf. Stel doelen voor jezelf, maar maak die doelen niet heilig. Stel je doelen groot en ver vooruit, maar vergeet niet dat je nu leeft. Vier je successen, maar laat je successen niet de nieuwe standaard worden. Druk is goed, maar te druk niet. Structuur is goed, maar waak voor de sleur. Sta open voor anderen, maar luister vooral naar jezelf. Ga voluit, maar sta niet altijd aan. Maak keuzes, maar wees niet bang om je verlies toe te geven. Ga altijd voor de winst, maar weet ook wanneer het genoeg is. Hou de controle, maar laat ook los.

Tijd voor terugkijken

Dat is drie jaar aan vallen en opstaan in 150 woorden als tegeltjeswijsheden samengevat. Doe er je voordeel mee. Maar kijk vooral zelf even terug op wat voor jaar het geworden is. Wat waren de lessen die je hebt geleerd? Wat wil je in 2020 nog een keer herhalen, en wat vooral niet? Welke winsten ga je herhalen, en welk verlies ga je nemen? Ik kan je honderd adviezen uit mijn eigen leven geven, maar ik wil je een ding op het hart drukken.

Neem even de tijd en kijk terug. Tel je zegeningen. Geniet van je successen. Neem je verlies. Maak je balans op. En leer van het verleden om te bouwen aan de toekomst.

Lees verder

Wijze woorden die je leven veranderen: deel 6

Veranderingen overkomen je waar je bij staat. Organisaties keren zichzelf binnenstebuiten, functies wijzigen, collega’s nemen afscheid en misschien besluit je zelf wel een nieuwe weg in te slaan. Hoe ga je daarmee om? Deze mensen hebben een uniek perspectief op veranderen.

Carmen (32) over omgaan met een reorganisatie, afgeslankte afdeling en dubbele werkdruk.

‘Vorig jaar heb ik twee derde van mijn directe collega’s uitgezwaaid. Tien afscheidslunches, bedankwoorden en gelukwensen. Sommigen vertrokken vrijwillig, anderen met een vaststellingsovereenkomst onder de arm. Allemaal goed terechtgekomen. Maar gold dat ook voor de achterblijvers?

Meer doen met minder. Hoe dan?! Zouden we rechtstreeks op een burn-out afkoersen? Er wordt veel gevraagd. En toch ben ik gelukkiger dan ooit.

Mijn rol verbreedde, ik kreeg meer eigenaarschap en kan zelf invulling geven aan het werk, zonder van alles te hoeven afstemmen. Er zijn legio mogelijkheden vrijgekomen. Waar voorheen de processen regeerden, zijn dingen uitproberen en buiten de lijntjes kleuren nu gebruikelijk geworden. En dat veroorzaakt een heerlijke tintel in de buikregio. Wat is dan een beetje werkdruk?

Op papier leek het onmogelijk. Onwenselijk. Om met zo weinig collega’s de afdeling overeind te houden. En zelfs de resultaten te overtreffen. Maar de reorganisatie bleek de kans van mijn leven. In anderhalf jaar heb ik een enorme groeispurt doorgemaakt. Mijn advies? Rouwen om wat was, is begrijpelijk maar werkt ook verlammend. Niet het hoofd laten hangen en de onmogelijkheden benadrukken, maar denken in kansen. Want die zijn er altijd. In welke situatie je ook verkeert.’

Bart (54, maakte een carrièreswitch) over kansen grijpen in plaats van afwachten bij een reorganisatie.

‘Iedere manager kreeg de opdracht met zijn medewerkers loopbaangesprekken te voeren, zo ook ik. Dit om te stimuleren dat ze rond gingen kijken en om gedwongen ontslagen te voorkomen. De gesprekken met mijn team openden mijn ogen. Ik had er lol in en de positieve feedback die ik terugkreeg, zag ik als groot compliment. Ik was 45, werkte al jaren bij justitie en kon dit. Zonder ervaring! Dat mijn oog toen viel op een artikel van het Fontys loopbaancentrum, is vast geen toeval.

Helaas zat een baan er niet in, dus begon ik met een stage. En daarnaast met een post-hbo-opleiding loopbaancoaching en psychodiagnostiek. Bouwen, leren, dat was mijn doel. Die baan zou echt wel komen. En inderdaad. Na 6 maanden stage en 1 jaar detachering werd de vacaturestop opgeheven en kreeg ik een vast dienstverband.

Al die tijd heb ik geloofd dat het goed zou komen. Dit wilde ik doen en blijven doen, dat straalde ik aan alle kanten uit. Zo sterk dat ze bij Fontys niet meer om me heen konden! Als loopbaancoach én ervaringsdeskundige zeg ik: laat zien wat je kunt, vertrouw in jezelf en de kans dat je overtuigt is groot. Ja, het is spannend iets vasts los te laten. Maar als je gaat doen wat écht jouw ding is, lukt het gewoon.’

Meer verhalen lezen?

Sla dan vooral deel 5 in deze reeks niet over! Lees nog meer verhalen van mensen die op hun eigen, unieke manier met verandering omgaan.

LEES OOK DEEL 5

Lees verder

Change starts with I.

Blauwdrukken om van A naar B te komen, mogen door de versnipperaar. Het is een illusie dat je organisatie relevant blijft in een onzekere toekomst door te doen wat je altijd deed. Meebewegen met nieuwe ontwikkelingen en eisen vraagt om continue, vloeiende verandering vanuit een duidelijk ‘waarom’.

In 20 jaar als change manager heb ik veel voorbij zien komen. Veel mis zien gaan. De belangrijkste reden dat verandertrajecten falen? Organisaties zijn gericht op kortetermijnsucces. Leiders blijven doen wat ze altijd deden en een heldere North Star ontbreekt. De helft van de veranderingen faalt dan ook door slecht leiderschap. Senior management denkt een strategie uit, tekent een ander harkje, past de processen aan en stuurt medewerkers naar een tweedaagse training. Maar daarmee beklijft een transformatie niet. Met de juiste strategie en vaardigheden op de werkvloer heb je slechts 2 van de 4 veranderknoppen in handen.

 ‘De helft van de veranderingen faalt door slecht leiderschap.’

Het plaatje is incompleet zonder ook leiderschap en cultuur aan te pakken. Blijven onderhuidse patronen en routines intact, dan valt de organisatie na een korte periode van verandering weer terug in de oude manier van werken. Patronen moeten echt doorbroken worden, indien nodig met bold moves die de status quo verstoren.

Wanneer je parallel aan de 4 knoppen draait, ligt sustainable change binnen handbereik. Dat is mijn grootste les uit 20 jaar verandermanagement, die ik niet alleen opdeed bij Deloitte en Rijnconsult als externe change consultant voor veel organisaties, maar ook intern als change manager bij de transformatie van energiegigant RWE/Innogy. Van die laatste ontdek je het sustainable veranderverhaal met 70.000 medewerkers in ons e-magazine.

Ook de rol van strategie, leiderschap, cultuur en vaardigheden bij veranderingen komen uitgebreid aan bod. Zo ontdek je naast de inzichten van Schouten & Nelissen-experts ook de ervaringen van A+O Metalektro, Auping, het Korps Commandotroepen, topman Alexandre Mallmann en meer. Uit alle verhalen wordt één ding duidelijk: change starts with I.

Laat het e-magazine je daarom inspireren om de motor van verandering te worden. Ik wens je veel lees-, kijk- en luisterplezier!

Nicole Heupers
Directeur Leiderschap en Organisatieontwikkeling

Lees verder

Terugvallen in ongezonde gewoontes? Niet met deze tips

Hoe ingewikkeld is het nou om de trap te nemen en een lunchsalade te kiezen? Toch sta je voor je het weet weer in de lift met een tosti achter de kiezen. Je wilt jouw gezonde voornemens nu eens echt omzetten in gezond gedrag. En ook je collega’s hierin meenemen. Deze 3 inzichten uit de wetenschap gaan je helpen.

De eerste stap is al gezet. Je hebt een positieve attitude om te veranderen en jouw handelingsrepertoire uit te breiden. Of, in normaal Nederlands, jouw kennis en vaardigheden te vergroten en betere keuzes te maken. Vol goede moed ga je aan de slag, met de intentie dat de nieuwe inzichten over vitaliteit jouw gedrag in de praktijk gaan veranderen.

Maar zoals Willem Elsschot het ooit zo mooi omschreef: ‘Tussen droom en daad staan wetten in de weg, en praktische bezwaren.’ Er zit vaak een grote kloof tussen onze mooie voornemens en het gedrag dat we daadwerkelijk vertonen. De kans is groot dat (een deel van) onze kennis en vaardigheden ondanks alle goede intenties onbenut blijven.

Gelukkig is er de Theory of Planned Behavior (Ajzen, 1991) die ons uit de brand helpt.¹ Deze theorie leert ons dat gedrag, naast onze attitudes, ook wordt bepaald door onze sociale omgeving (‘Wat vinden anderen ervan?’) en het geloof dat we hebben in ons eigen kunnen (‘Heb ik dit gedrag onder controle?’).

Door deze factoren bewust in te zetten in je veranderproces, vergroot je de kans op succes. Hieronder volgen 3 tips om jezelf en anderen te ‘nudgen’.

#1. Maak concrete afspraken met jezelf

Laten we eerlijk zijn. Die Nieuwjaar-voornemens, daar komt vaak niet zo veel van terecht. Althans, niet zolang ze niet worden ingebed in bestaand gedrag om ze enige mate van levensvatbaarheid te gunnen. Als ik me aan het begin van het komende jaar voorneem om ‘meer te bewegen, dan mogen jullie me dus keihard uitlachen.

Naast een positieve attitude om te veranderen, speelt het geloof in eigen kunnen (self-efficacy) namelijk ook een belangrijke rol in gedragsverandering. Dit houdt in dat we er vertrouwen in moeten hebben dat we het geleerde kunnen toepassen in de praktijk. Als ik mezelf dus voorneem om meer te bewegen, maar ik nog helemaal geen plan heb van ‘hoe’ en ‘wanneer’, dan heeft dit niet veel kans van slagen. Een manier om hier wat aan te doen, is om implementatie intenties te maken.

Implementatie intenties zijn hele concrete afspraken met jezelf, waarin je nieuw gedrag koppelt aan bestaand gewoontegedrag. Zo vergroot je de kans dat je de intenties waarmaakt, omdat je gewoontegedrag niet kunt vergeten om uit te voeren. Een implementatie intentie om meer te gaan hardlopen, kan er als volgt uitzien: ‘Iedere ochtend wanneer ik het kantoor binnenloop en de deur achter me dichttrek (gewoontegedrag), loop ik door naar de trap in plaats van de lift om bij mijn werkplek te komen (nieuw gedrag).’ Dit moment is zo concreet geformuleerd, dat het meteen duidelijk wordt wanneer je je niet aan jouw eigen afspraak hebt gehouden.

#2. Zorg dat je er niet omheen kunt

En tweede manier om gewoontegedrag te doorbreken, en het nieuw geleerde gedrag een kans te geven, is door iets nieuws of ‘ongewoons’ toe te voegen aan de fysieke omgeving.² Ons brein is erop gericht om ongebruikelijke en mogelijk bedreigende signalen snel op te pikken en te evalueren wat een goede reactie op dit signaal is.

Wanneer je meer vitaliteit wilt introduceren op de werkvloer, helpt het dus om een reminder toe te voegen aan jouw dagelijkse omgeving (gang, bureau, deur, etc.) die is gekoppeld aan het doel dat je voor ogen hebt (een foto van mensen die traplopen). Denk maar aan het schrijven van een reminder op je hand, maar dan iets radicaler. Als je het helemaal goed wilt doen, zorg je dat deze reminder in de weg ligt, zodat je het wel moet waarnemen en ermee moet dealen om verder te kunnen.

#3. Laat anderen met je meeveranderen

De mens is en blijft, zelfs in deze individualistische wereld, een sociaal wezen. Exclusie is zo’n beetje het ergste wat je iemand kunt toewensen. We zijn er dan ook op gericht, vaak zonder dat we het door hebben, om lekker in de groep te liggen. Elk nieuw gedrag kan door de groep als een bedreiging worden ervaren, helemaal als dit ingaat tegen de heersende normen, waarden en gewoontegedrag van de groep. Iedere reorganisatie, cultuuromslag of nieuwe werkmethode dient hier als voorbeeld.

Wanneer jij dus vol inspiratie aan komt zetten met plannen voor een vitaler bestaan, en jij je collega’s ervan moet overtuigen om met je mee te doen of je te ondersteunen, zal je in de regel op weerstand stuiten. In feite hebben anderen 2 keuzes: meegaan in de verandering, of blijven bij de vertrouwde situatie (en jou hiermee onbewust excluderen). Helaas is de laatste van de 2 altijd de standaardoptie.

Om hier rekening mee te houden, is het dus slim om voor een vitale veranderslag al draagvlak te hebben onder een aantal collega’s. Zo ontstaat er als het ware een kritieke massa, en kunnen jij en jouw collega’s elkaar stimuleren om het geleerde toe te passen in de praktijk en zo een nieuwe sociale norm te creëren.

Nudging-ception

Het vergaren van nieuwe kennis en vaardigheden is pas het begin van een gedragsverandering. De bovenstaande tips zijn afkomstig uit wetenschappelijk onderzoek naar gedragsverandering en nudging, en helpen om intenties om te zetten in daadwerkelijk gedrag. Nu is het jouw beurt! Verspreid dit artikel onder je collega’s, hang het aan de muur en maak implementatie intenties zodat concreet wordt hoe deze kennis van nudging jou gaat helpen om het onderste uit de kan te halen!

Bronnen

¹ Ajzen, Icek (1991). "The theory of planned behavior". Organizational Behavior and Human Decision Processes50 (2): 179–211. doi:10.1016/0749-5978(91)90020-T.

² Verplanken, B., & Wood, W. (2006). Interventions to Break and Create Consumer Habits. Journal of Public Policy & Marketing25(1), 90–103. https://doi.org/10.1509/jppm.25.1.90

Lees verder

Waarom je organisatie toekomstloos is zonder integraal vitaliteitsplan

De lunchkroket van het menu schrappen en een wekelijkse bootcamp organiseren zijn prima initiatieven. Maar er is meer. Ondanks de beste bedoelingen, werken veel organisaties nog niet integraal aan de vitaliteit van hun medewerkers en teams. Jij wilt het beter aanpakken, toch?

Alleen als het goed gaat met de mensen, kan het goed gaan met de onderneming. De arbeidsmarkt vergrijst en de pensioenleeftijd stijgt, wat de noodzaak van een goede en gezonde leefstijl nog maar eens dubbel onderstreept. Door snelle maatschappelijke en technologische ontwikkelingen is ook een grote wendbaarheid en veerkracht nodig.

Dat vraagt om vitale mensen, die beter werk leveren en productiever, positiever en proactiever zijn. En zich betrokken en bevlogen voelen. Zulke medewerkers kunnen goed omgaan met onzekerheden en complexiteit in de markt vanuit hun persoonlijke veranderkracht.

Ook heeft een vitale organisatie in een krappe arbeidsmarkt een streepje voor bij het aantrekken en behouden van talent. Wie verkiest nou een ongezonde cultuur boven een positief werkklimaat als de banen voor het oprapen liggen?

Verontrustende rekensom

Mocht je nog niet volledig overtuigd zijn: de verzuimkosten door werkstress en burn-out liegen er niet om. Onderzoek concludeert dat werkstressgerelateerd verzuim werkgevers 2,8 miljard kost. 7 miljoen verzuimdagen (16%) hebben te maken met werkstress.

46% van de werkenden in Nederland ervaart werkstress, toont onderzoek aan. 1 op de 7 medewerkers krijgt te maken met burn-outklachten. Opgebrande medewerkers verzuimen gemiddeld 242 dagen. Een verontrustende rekensom: een burn-out kost de werkgever maar liefst 80.000 tot 100.000 euro. Dat moet en kan anders.

Onzichtbare vitaliteitsproblemen

Denk je dat het verzuim door werkstress en burn-out meevalt in jouw team of organisatie, reken je dan nog niet rijk. Een gebrek aan vitaliteit uit zich namelijk beslist niet alleen in werkstress en burn-out. Andere signalen van een ongezond werkklimaat:

  • Een hoog personeelsverloop
  • Regelmatig escalerende samenwerkingen
  • Veel vertrouwenskwesties
  • Klagende klanten
  • Lange besluitvorming
  • Weinig beslissingsvermogen
  • Vaak de doelen niet bereiken
  • Lage medewerkerstevredenheid

Constateer je een of meer van deze rode zwaailichten in je organisatie? Dan is het zeker tijd om te werken aan een integraal vitaliteitsbeleid.

Wat te doen?

Een vitale medewerker voelt zich energiek, gemotiveerd en veerkrachtig. Energie betekent de mate waarin je je sterk en daadkrachtig voelt. Motivatie houdt in dat je doelen stelt en die ook werkelijk nastreeft. En veerkracht drukt de mate uit waarin je met problemen en uitdagingen kunt omgaan en de draad weer oppakt na teleurstellingen.

Kun je daar invloed op uitoefenen als werkgever? Absoluut. De kern van de oplossing: zorg voor een positief werkklimaat waarin er balans is tussen taakeisen en energiebronnen. Taakeisen zoals werkdruk en fysieke of mentale belasting vragen energie, maar dagen medewerkers ook op een positieve manier uit. Energiebronnen zoals sociale steun, autonomie en rolduidelijkheid helpen op hun beurt om doelen te bereiken, groei en ontwikkeling te stimuleren en bevlogenheid te creëren.

Heb ook oog voor de persoonlijke hulpbronnen van medewerkers. Stressbestendigheid, optimisme en geloof in eigen kunnen geeft kracht en ondersteunt medewerkers in hun veerkracht en motivatie wanneer het even tegen zit.

Vitaliteit is maatwerk

Een integrale vitaliteitsaanpak op het individu, het team en de organisatie raakt de hele bedrijfsvoering. Van beleid, processen, (onderzoeks)instrumenten, (leer)interventies tot cultuur en leiderschap. Meestal faciliteren bedrijven al verschillende programma’s voor meer vitaliteit. Maar dit zijn vaak losse interventies, die onvoldoende benut worden.

Er is geen one-size-fits-all-oplossing. Ieder individu, ieder team en iedere organisatie is tenslotte uniek. Wat de ene persoon stress en slapeloze nachten bezorgt, kan een ander precies niets doen. Daarom heeft een effectieve aanpak 3 verschillende niveaus:

  • Amplitie: een positief werkklimaat creëren, welzijn bevorderen, energiebronnen faciliteren en eigen regie stimuleren.
  • Preventie: risico’s (h)erkennen, taakeisen verlagen en/of deze compenseren met voldoende energiebronnen.
  • Curatie: werkstress (h)erkennen, herstel stimuleren, scheve verhouding tussen taakeisen en energiebronnen in balans brengen.

Waar begin je?

Dat lees je in deel 2: Zonder deze 6 tips kun je een vitale organisatie wel vergeten.

Lees deel 2

Van verzuim naar vitaliteit?

Ontdek Energize, een employee empowerment & vitality programma dat medewerkers versterkt en een positief en gezond werkklimaat stimuleert. Op basis van een zorgvuldige organisatiescan maken we een integraal en impactvol programma op basis van de situatie in jouw bedrijf. Met gegarandeerd resultaat.

Ontdek Energize

Lees verder

Zonder deze 6 tips kun je een vitale organisatie wel vergeten

Jij gunt je medewerkers vitaliteit en snapt dat dit cruciaal is voor het voortbestaan van de onderneming. Maar waar begin je? Welke verandering in cultuur en leiderschap is nodig om prioriteit aan vitaliteit te geven? Met deze tips ga je hard op weg naar een positief werkklimaat.

1. Bewaak de balans

Is jouw medewerker degene die altijd de lichten uitdoet en ook in het weekend mailt? Dat kán betekenen dat er iets uit balans is, maar hoeft niet per se. Ga in ieder geval regelmatig het gesprek aan om te achterhalen hoe iemand in de wedstrijd zit. En wees alert op stresssignalen zoals moeheid, minder productiviteit, minder initiatief, cynisme, irritaties, moeite met veranderingen en natuurlijk verzuim.

Zodra de energiebronnen niet langer opwegen tegen de taakeisen, is er werk aan de winkel. Er zijn 2 opties om de balans terug te vinden: de energiebronnen verhogen of de taakeisen verminderen. Een medewerker die verdrinkt en de grip verliest, heeft niet altijd baat bij tijdelijk minder werkdruk. Dat verplaatst het werkelijke probleem alleen maar naar de toekomst.

Vraag de medewerker: waar kreeg je voorheen energie van? En waardoor is die energie verdwenen? Op basis daarvan kun je samen bedenken wat er moet gebeuren. Energiebronnen behouden is een uitdaging in tijden van stress en een hoge werkdruk. Aan jou de taak de medewerker scherp te houden.

2. Maak het privéleven bespreekbaar

Werk-privébalans en mate van loskomen van het werk, dat wordt nog weleens besproken in bila’s tussen leidinggevende en medewerker. Maar het gesprek voeren over iemands voedingspatroon, slaapritme, financiële zorgen, zorg voor anderen en meer van zulke energiekwesties is vaak lastig. Dat gaat jou niets aan, toch?

Factoren buiten het werk hebben echter ook grote invloed op de werkvloer. Durf het gesprek hierover te voeren zonder te oordelen en de medewerker te ondersteunen waar nodig. Bijvoorbeeld door naast een luisterend oor ook hulp te bieden in de vorm van lifestyle coaching.

3. Faciliteer betekenisvol werk

Mensen willen bijdragen aan een hoger doel. Wat voor iemand betekenisvol is, wordt bepaald door de persoonlijke waarden en doelen. Wanneer die aansluiten bij de organisatiewaarden en -doelen, ontstaat een onbetwiste match. Medewerkers zijn betrokken, enthousiast en zetten zonder te mopperen een tandje bij. Zij zullen zich langer aan de organisatie verbinden en kunnen topprestaties leveren.

Communiceer daarom de doelen en waarden van de organisatie op heldere wijze. En ook iemands persoonlijke bijdrage daaraan. Dat betekent iets anders dan in wollige managementtaal een strategische visie delen van 37 powerpointslides. Spreek de taal van de medewerker.

4. Benut talenten optimaal

Een positief werkklimaat stimuleert samenwerking en betrokkenheid. En geeft medewerkers het gevoel dat zij ondersteund en uitgedaagd worden. Energie ontstaat wanneer mensen hun talenten kwijtkunnen in het werk en ervaren dat zij van toegevoegde waarde zijn.

Je zult je verbazen hoeveel mensen hun eigen talenten niet kennen, maar wel probleemloos de kwaliteiten van een ander kunnen opsommen. Mensen vinden hun eigen capaciteiten vaak vanzelfsprekend en schatten die niet op waarde. Wees daarom de spiegel die zij nodig hebben door waardering en erkenning te tonen. En bedenk samen hoe de aanwezige talenten nog beter ingezet kunnen worden.

Bied daarnaast ruimte voor ontwikkeling, zodat medewerkers het beste uit zichzelf kunnen halen. Dat kan in de vorm van een training of opleiding zijn, maar geef hen ook de kans om te leren en experimenteren op de werkvloer.

5. Stimuleer job crafting

Job crafting betekent dat medewerkers zelf de regie nemen om hun werk(omgeving) op één lijn te brengen met hun persoonlijke ambities, passies en voorkeuren. Bijvoorbeeld door energievretende taken te herverdelen met iemand die de betreffende werkzaamheden wel met plezier doet. Of door een project op te starten met fijne collega’s die dezelfde waarden delen.

Medewerkers die job craften verenigen hun talenten en interesses met hun werk, wat resulteert in een gevoel van uitdaging, werkplezier en vitaliteit. Als medewerkers zelf actief nadenken over hoe zij hun talenten kunnen inzetten, komen veranderingen vanuit hunzelf. Ze worden proactiever en hebben meer vertrouwen in hun eigen kunnen. Wat dat vraagt van jou als leidinggevende? Vooral ruimte en vertrouwen in de (beslissings)kracht van je medewerker.

6. Onderzoek waar de organisatie staat

Vitaliteit bestaat uit verschillende factoren. Om ervoor te zorgen dat je interventies ook echt resultaat boeken, is het slim om eerst te onderzoeken wat er precies speelt in de organisatie of het team. De Energize@Work scan van Schouten & Nelissen kan dat faciliteren.

Van verzuim naar vitaliteit?

Ontdek Energize, een employee empowerment & vitality programma dat medewerkers versterkt en een positief en gezond werkklimaat stimuleert. Op basis van een zorgvuldige organisatiescan maken we een integraal en impactvol programma op basis van de situatie in jouw bedrijf. Met gegarandeerd resultaat.

Ontdek Energize

Lees verder

Hoe je eigen brein je kwelt bij veranderingen. En wat je daaraan kunt doen.

Een belemmerende gewoonte vervangen door een helpende variant. Iedereen die ooit een goed voornemen heeft gehad, weet dat dit net zo lastig is als het oplossen van de Brexit. En de boosdoener? Dat is je brein. Neurowetenschapper dr. Ilja Sligte geeft tips om de beperkingen van het brein te slim af te zijn en veranderingen daadwerkelijk kans van slagen te geven.

Lisa (38) deed alles en wist alles. Iedereen keek dan ook naar haar toen de werkzaamheden van een vertrekkende collega opgevangen moesten worden. Maar Lisa zat stilletjes ongelukkig te wezen door alle extra taken die hun weg naar haar bureau vonden.

Toen ze langs vacatures scrolde en haar enthousiasme voelde groeien, besefte ze: het moet anders. Haar partner stimuleerde haar zich eerst eens uit te spreken voordat ze van baan zou switchen. Na een open gesprek met het team werd het werk beter verdeeld en steeg Lisa’s werkplezier weer in de plus.

Na een maand gaf ze echter toe aan een dringende hulpvraag, omdat ze als enige van het team wist hoe het moest. Dat was het makkelijkste voor iedereen en er was tenslotte haast bij. Steeds vaker zei ze weer ‘ja’ en schoven de verantwoordelijkheden terug op haar schouders. Na een jaar van toch grenzen proberen te stellen, teleurstelling en werken met tegenzin vond ze een andere baan.

Patronen de baas

Of je nu je functie wilt begrenzen zoals Lisa, duidelijker wilt communiceren of meer denkt in termen van een ingrijpende carrièreswitch. Elke (zelf)opgelegde verandering vraagt om het doorbreken van je patronen. Maar bovenstaande situatie van terugvallen in oud gedrag herkent iedereen wel. Kun je grip krijgen op je patronen?

Het antwoord is ja, mits je rekening houdt met de beperkingen van het brein. Dr. Ilja Sligte, sinds 15 jaar cognitief neurowetenschapper en universitair docent bij de Universiteit van Amsterdam en Schouten University of Applied Sciences, helpt je om het brein te slim af te zijn.

Energiezuinige processor

‘Het brein is geneigd zo min mogelijk energie te verbruiken,’ weet Ilja. De basale ganglia die routines aansturen, vragen weinig brandstoffen. Bij veranderingen kun je echter niet meer leunen op gewoontes. Op dat moment neemt de prefrontale cortex het over, die keuzes maakt en problemen oplost.

‘De prefrontale cortex vreet alleen energie en is daarom ook snel uitgeput. Je moet bij veranderingen niet op je automatische piloot handelen, maar juist bewust vertragen, strategischer nadenken en gecontroleerder bezig zijn, wat onzekerheid en stress kan veroorzaken,’ legt Ilja uit.

Dreiging aan de deur

Daarnaast schuwt het brein veranderingen ook om een andere reden: ze bedreigen de gevestigde orde. Oók als je ongezonde patronen wilt vervangen; dat is het brein om het even. Auteur David Rock stelt in zijn boek ‘Your brain at work’ dat ieder mens vijf gemeenschappelijke drivers heeft: autonomie, rechtvaardigheid, zekerheid, sociale verbinding en status.

‘Het is bedreigend als deze in het gedrang komen, wat vaak gebeurt bij veranderingen,’ weet Ilja. Bij Lisa zie je bijvoorbeeld dat zij als enige werd aangewezen als vervanger, wat wringt met de driver rechtvaardigheid. Zodra het brein een dreiging constateert, wordt het limbisch systeem overactief, het hersendeel dat onze emoties regelt. Dat belemmert helder nadenken; onze emoties nemen het over. ‘We komen in de rode zone,’ legt Ilja uit, ‘waarin we zwartkijken en geen impasses kunnen doorbreken.’

Als een pitbull

Emoties bestaan uit naartoe-reacties (nieuwsgierigheid, geluk) en weg-reacties (angst, verdriet). Het limbisch systeem besluit dit automatisch en meer dan eens onterecht negatief. Ilja: ‘De truc is dan om de beloningen te maximaliseren en de dreigingen te minimaliseren.’

Maar de positieve kanten van de verandering bekijken, heeft pas zin op het moment dat het limbisch systeem stopt met overuren draaien en je prefrontale cortex weer aan het werk kan. Lisa wilde direct vluchten naar een nieuwe baan. Ze had haar partner nodig om dit te helpen rationaliseren en eerst naar oplossingen te kijken binnen haar huidige functie.

Door de pijnpunten te erkennen en te herkennen wanneer je een boosheid- of angstresponse had, kun je grip krijgen op je emoties. Bewustwording biedt ruimte om anders te reageren en uit de rode zone te komen. Daarnaast wil je je drivers bewaken als een pitbull. Hoe? Mee kunnen denken, duidelijke doelen, beslissingsvrijheid en een veilige omgeving brengt je in een naartoe-reactie. Zodra Lisa het heft in eigen hand nam, hervond ze het plezier in haar werk.

Aandacht gehijackt

Echter blijft de extra belasting van de prefrontale cortex ook dan een issue. Onderschat niet hoe belangrijk rust en tijd zijn bij veranderingen. Door een combinatie van drukte en verantwoordelijkheidsgevoel viel Lisa terug in oude patronen. Alleen in rust kan de prefrontale cortex geactiveerd worden en kun je om oude oplossingen heen denken. Een hoge werkdruk biedt ook geen ruimte om nieuwe automatismen eigen te maken.

De truc? Kiezen waar je je wel en niet op focust. En met collega’s goede afspraken maken over smartphonegebruik, e-mailetiquette en bereikbaarheid. Om optimaal gebruik te maken van onze breinkracht, is het nodig om een half tot 2 uur ongestoord aan een taak te werken. Ilja hekelt dan ook de smartphone. Of beter gezegd: de manier waarop we die gebruiken. ‘Onze aandacht wordt gehijackt door de continue stroom aan informatie die we binnenkrijgen.’

Afrekenen met afleidingen

Die stoorzenders in de vorm van mails, notificaties en vragende collega’s tikken aan. David Rock (2009, p. 47) beschrijft dat afleidingen ruim 2 uur per dag opslikken. Je spendeert gemiddeld 11 minuten aan een taak voordat je afgeleid wordt. Daarna duurt het bijna een half uur om terug te keren naar je originele taak.

‘Je hoeft niet altijd bereikbaar te zijn. Bedenk vooral: wat heb jíj nodig om je werk goed en leuk te doen?’ tipt Ilja. Alleen dan voorkom je dat je geleefd wordt en terugvalt in oude patronen. Maak prioriteit van wat jij belangrijk vindt!

Masterclass Het werkende brein

Vond je dit interessant? Wil jij door dr. Ilja Sligte en zijn collega's persoonlijk geïnspireerd worden? Dat kan! Tijdens deze eendaagse masterclass leer je de beperkingen van het brein te omzeilen, met als gevolg meer concentratievermogen, effectievere beslissingen en betere prestaties.

Bekijk de masterclass

Bron
Rock, D. (2009). Your Brain at Work: Strategies for Overcoming Distraction, Regaining Focus, and Working Smarter All Day Long. New York, United States of America: HarperCollins.

Lees verder

Column #7: ‘Hé, hoe gaat het met je?’

Ja, je bent druk, druk. Maar is dat nou werkelijk waar het om draait in het leven? Freek van Kraaikamp (34) betrapt zich erop dat hij zijn prioriteiten uit het oog verliest. Werk staat namelijk echt niet op de eerste plaats. In deze serie deelt Freek maandelijks zijn levenservaringen.

Het zijn vaak van die standaardbelletjes of -berichten waarmee de mensen om je heen even bij je inchecken. Via de telefoon, op straat of in de kroeg. ‘Hé, alles goed?’ ‘Tijd niet gezien.’ ‘Hoe gaat het met je?’ Standaardvragen die meestal ook een standaardantwoord krijgen. Toch zit er voor mij vaak best een kern in mijn standaardantwoorden. Deze geven namelijk aan hoe ik in de wedstrijd zit.

Hoe gaat het?

Mijn standaardantwoord op hoe het met me gaat, bestaat vaak uit drie losse componenten. Mijn werk, mijn vrienden en mijn vriendin. Dat is, als ik het heel plat sla, waar ik voor leef. Draait de zaak goed, is mijn vriendin happy en gaat het voorspoedig met mijn vrienden, dan gaat het ook goed met mij. Veel meer kan ik niet wensen.

Prioriteiten

Maar wat nog belangrijker voor mij is, dat is de volgorde van mijn antwoord. Soms merk ik dat ik eerst heel uitvoerig ga vertellen dat het met de zaken zo ontzettend goed gaat. Allemaal leuke projecten, goede omzet, hoge marges, veel likes, bla bla bla. Oh ja met mijn vriendin gaat het ook goed. En die vrienden vergeet ik dan even voor het gemak.

Als de wereld in elkaar valt

Dat is een kant van mezelf die ik haat. Als het druk is en ik zakelijk in the heat of the moment zit. Dan verlies ik nog wel eens uit het oog waar ik het uiteindelijk allemaal voor doe. Mijn zaken zijn leuk, ik doe echt mooie dingen. Maar dat is niet wat het belangrijkste is. Als de hele wereld in elkaar valt, dan weet ik wat er voor mij toe doet. En dan staat werk gewoon niet op de eerste plaats.

Vanzelfsprekende dingen

Daarom probeer ik me wekelijks of zelfs dagelijks scherp te houden. Om mezelf de vraag te stellen: ‘Hoe gaat het met je?’ Niet zozeer om het antwoord, maar om te bepalen of ik mijn prioriteiten nog wel op orde heb. Want het is druk en er komen zoveel nieuwe dingen op mijn pad. Maar ik wil ervoor zorgen dat de zaken die een vanzelfsprekendheid zijn, die dingen die er altijd zijn, mijn prioriteiten blijven behouden. Want als het om mijn prioriteiten gaat, dan is het vaak de dagelijkse gekte die regeert.

Rust en stilte

Voordat de sneltrein weer gaat rijden, kruip ik iedere ochtend nog even dicht tegen mijn vriendin aan. Als de timer van het koffiezetapparaat in de keuken afloopt en ik zachtjes het water door het filter hoor druppelen. Wanneer de kat ongeduldig voor de gesloten slaapkamerdeur trippelt omdat ze er zo graag bij wil. In alle rust en stilte, voordat de gekte van de dag weer losbreekt, weet ik heel goed waar mijn prioriteiten liggen.

Maar voor mij is het vooral de kunst om de prioriteiten in mijn leven te behouden, als de drukte weer toeslaat.

Lees verder

Leiderschapsfouten die je eenvoudig kunt voorkomen: deel 8

Top-down werkt niet. Maar is dat wel zo? Als het om houding, gedrag en overtuigingen gaat, spiegelen medewerkers zich wel degelijk aan de leider. Begin bij jezelf en initieer een olievlek van cultuurverandering. Hoe? Onze experts gidsen je langs de valkuilen van het nieuwe leiderschap.

Valkuil #1. ‘Succes ligt aan jezelf, falen ligt aan de ander’

Mirjam is pas begonnen als projectleider van een verandertraject. Ze merkt dat iedereen een mening heeft over wat er bij de ander mis is en een oplossing weet, maar niemand actie onderneemt. Daardoor zijn er misverstanden en ontbreekt de samenwerking.

Manager Erwin praat over de situatie alsof hij zelf "niet op de foto staat". Hij wil niet weten dat zijn voorbeeldrol een belangrijke oorzaak is van het probleem. En geeft Mirjam geen ruimte om initiatieven te ontplooien. Ook rekent hij projectleider Fred af op de slechte kwartaaltargets.

Fred geeft de schuld aan de buitenwereld om zelf buiten schot te blijven. De rapportages kloppen niet, hij heeft niet de juiste mensen, de doelen zijn onrealistisch. ‘Het gevolg is dat er een creativiteitsdodende sfeer ontstaat waarin niemand elkaar meer vertrouwt, mensen niet durven te experimenteren en innoveren, besluiten uitgesteld worden en er een afschuifcultuur ontstaat,’ weet Jan-Dirk den Breejen, Productmanager Leiderschap.

Wat nu? Mirjam kan Erwin overtuigen van haar initiatieven door hem te laten beseffen: what’s in it for him? Hoe verstevigt het zijn positie brengt het de beoogde verandering op gang? Ook begrip voor de onzekere positie van Fred en andere collega’s is belangrijk voor de teamgeest en samenwerking.

Valkuil #2. ‘Ik ben hier te druk voor.’

‘We lijden aan een collectieve ziekte,’ zegt Peter Gerritsen, Consultant Leiderschap. ‘We zijn allemaal te druk.’ Als je een collega vraagt hoe het gaat, kun je het antwoord wel raden: druk, druk, druk! Het is haast ondenkbaar dat je collega zou antwoorden: ik heb het heerlijk rustig. Ik loop iedere dag een uur in het bos om over mijn werk na te denken en vervolgens haal ik de kinderen van school. In de middag werk ik mijn ideeën uit en daarna is het tijd om eten te koken.

‘De buitenwereld gaat steeds sneller,’ zegt Peter, ‘en wij denken dat we steeds sneller moeten lopen om het allemaal bij te kunnen houden. Druk zijn is bijna tot een statussymbool verworden. Wie het niet druk heeft, is zeker niet bij de tijd. Terwijl we eigenlijk juist moeten vertragen.’

De drukte van buitenaf betekent dat we tijd en aandacht moeten maken voor wat we echt belangrijk vinden. Om in te kunnen spelen op veranderingen zijn vernieuwing, creativiteit, flexibiliteit en proactiviteit bijvoorbeeld heel belangrijk. Maar dit zijn dingen die je niet kunt afdwingen; ze vergen juist tijd en ruimte in je agenda én in je hoofd. ‘Vooral voor leidinggevenden is dat innerlijke bewustzijn belangrijk. Een goed leider is als het oog in de orkaan.’

Valkuil #3. ‘Mijn feedback is een cadeautje voor jou!’

Feedback is belangrijk voor de veranderkracht van organisaties. We leren van de feedback die we krijgen en gebruiken het om het nog beter te doen. Althans dat is de bedoeling. In de praktijk worstelen we met feedback ondanks moeilijk toe te passen tips als: zie feedback als een cadeautje en schiet niet in de verdediging.

Petra Sevinga, Senior Consultant: ‘Wanneer oplossingsgerichte managers feedback geven, zien ze de oplossing al voor zich in de vorm van beter passend gedrag van de medewerker. Dus geven ze tips hoe dat gedrag er dan moet uit zien. Dit "feedbackcadeau" wordt met logische argumenten ingepakt en meestal vriendelijk dwingend overhandigd. De medewerker die dit cadeau uitpakt, hoort vooral een advies over wat hem te doen staat. Feedback verandert zo van een uitnodiging om samen te onderzoeken wat er gebeurde, naar een situatie waarin beiden elkaar proberen te overtuigen waarom het advies al dan niet past.’

Hoe dan wel? Bespreek hoe jouw medewerker om wil gaan met feedback. Wat maakt het voor hem of haar makkelijk of moeilijk om er goed naar te luisteren? Hoe kun je elkaar helpen? Spreek samen spelregels af, bewaak het proces en geef onderling feedback over de feedback. Zo geef je elkaar cadeaus waarvan je weet dat de ander er blij mee kan zijn.

Valkuil #4. ‘Als ik mijn mensen salarisverhoging geef, zijn ze tevreden.’

Om mensen goed aan te sturen, moet je weten wat hen motiveert. En dat lukt lang niet altijd volgens Peter Gerritsen. ‘Ik zie dat veel organisaties hun medewerkers aansturen vanuit zekerheid en status,’ zegt hij, ‘maar dan vergeten ze wat mensen echt drijft.’

Neem bijvoorbeeld het helpdeskteam van een telecomprovider. Natuurlijk telt zekerheid mee - ze komen naar hun werk voor het vaste salaris. En het vooruitzicht van een bonus bij het halen van bepaalde targets verhoogt hun prestaties. Ook de kans op promotie (en dus status) kan hen stimuleren. Peter: ‘Maar er zijn drijfveren die veel dieper gaan. Denk aan groei en zingeving. De kans om een waardevolle bijdrage te leveren aan het team, de organisatie, de maatschappij en het grotere geheel.’

Daarom adviseert Peter om de doelstellingen van je bedrijf niet alleen kwantitatief te formuleren - omzet, marges, marktaandeel - maar ook de missie en purpose te benadrukken. Bijvoorbeeld de mooiste producten maken of bijdragen aan de volksgezondheid. ‘Voor de telecomhelpdesk kan dat bijvoorbeeld zijn: mensen helpen het contact met hun dierbaren te onderhouden. Door dat als uitgangspositie te nemen, ervaren de medewerkers het belang van hun werk en dat motiveert hen.’

Ontdek het nieuwe leiderschap

Jij snapt dat zelfstandige teams cruciaal zijn. Hoe kun je anders de uitdagingen van vandaag en morgen overwinnen? Je wilt je medewerkers coachen om zelfstandig en wendbaar te worden. Maar waar begin je? Bij jezelf! Met de opleiding Agile Leiderschap groei je in jouw rol als coachend leider.

Meer informatie

Lees verder

Waarom je meer als Pippi Langkous moet zijn

Wat als een robot straks jouw baan overneemt? Het is niet te voorspellen wat ons allemaal te wachten staat met digitalisering, kunstmatige intelligentie en andere ontwikkelingen. Toch heeft Lead Consultant Ruud Kwetters goed nieuws, want er is een manier om relevant en waardevol te blijven op de arbeidsmarkt. Zodat die robot jou gewoon helemaal niets kan maken.

Ontwikkel de juiste Future Skills

Je maakt je weleens zorgen of je mee kunt komen met alle veranderingen. Draai die in jouw voordeel door jezelf te voorzien van de juiste vaardigheden!

 Vertel mij meer

Lees verder