• Onze redactie

Hoe manage je stress op de werkvloer?

Voor een deel zit omgaan met stress in de aard van het beestje. Een ander deel is aangeleerd. En niet alle vormen van stress zijn slecht. Senior consultant Wim Geerts legt uit waarom werkstress zo lastig te managen is. Maar hoe je toch een serieuze poging kunt doen.

Geen stempel
Voor veel mensen voelt stress als persoonlijk falen. Je hebt het in je of niet. Is dat werkelijk zo? Is stressgevoeligheid een persoonskenmerk? Geerts: ‘Zo eenvoudig kun je geen stempel op iemand drukken. Hoe gevoelig iemand voor stress is, heeft alles te maken met hoe je in het leven staat.’

Hart voor de zaak als stressfactor
‘Die houding is gedeeltelijk aangeboren, gedeeltelijk aangeleerd. Of je opgewassen bent tegen stressvolle situaties op het werk heeft veel te maken met je overtuigingen. Bijvoorbeeld loyaliteitsgevoel, de angst om te falen, plichtsbesef.’

Bikkelen of vertrekken?
‘Als die instellingen sterk vertegenwoordigd zijn, heeft iemand een grotere kans om een burn-out te krijgen. Als die in veel mindere mate aanwezig zijn, dan laat iemand het vaak niet zover komen. En zal hij of zij bijvoorbeeld eerder nee zeggen of eieren kiezen voor zijn geld.’

Als het kalf verdronken is…
‘Je kunt overigens je stressbestendigheid wel vergroten door te onderzoeken welke overtuigingen je hebt. En hoe je die kunt veranderen. Maar dat kost tijd en energie. Meestal pakken mensen dit pas op als ze al over de grens zijn heen gegaan. Dat is dan ook wat mensen met een burn-out positief aan hun uitval vinden. Je leert je grenzen kennen en weet hoe je ze kunt bewaken.’

Gezonde en ongezonde stress

De ontlading is groot. Twee maanden heeft het team keihard gewerkt om het project succesvol af te ronden. Overwerkavonden met pizza, gedeelde frustraties en gezamenlijke successen. Het was de stress allemaal waard. Het trotse team heft het glas. Proost!

Is stress altijd negatief? Geerts: ‘Stress is echt niet altijd slecht. Er zit een verschil in gezonde en ongezonde stress. Gezonde stress houdt je alert en helpt je om te kunnen presteren. Er zijn altijd pieken en dalen. Als de gemiddelde lijn door die pieken en dalen mooi horizontaal blijft lopen, is er niet veel aan de hand. Het gaat om de balans.’

Iedereen maakt kans op een burn-out
De een heeft een gezondere werkhouding dan de ander. Je kunt daar niet op selecteren. We zijn gecharmeerd van mensen die zich vol inzetten en erg betrokken zijn. Die eigenschappen gaan vaak samen met stressgevoeligheid. Geerts: ‘Je kunt moeilijk van tevoren zeggen of iemand stressbestendig is. Iedereen kan eraan onderdoor gaan, de externe invloeden, zoals de organisatiecultuur, spelen ook een grote rol.’

Preventie
‘Als iemand te veel of te moeilijke taken op zijn bordje blijft krijgen, dan komt er een moment dat het te veel wordt. De belangrijkste vraag is: geeft iemand dat op tijd aan? En krijgt hij de kans om dat aan te geven? De focus moet liggen op preventie van die stijgende stresslijn.’

De verleiding van enthousiasme
De rol van de teammanager blijft een lastige. Van bovenaf worden er opdrachten gegeven. Wat mag je verwachten van de medewerkers in je team? En hoe bescherm je hen? Geerts: ‘De verleiding is enorm om als leidinggevende te veel gebruik te maken van de betrokkenheid en het enthousiasme van medewerkers. Het is natuurlijk fijn als iemand er vol voor gaat. Maar dat heeft een keerzijde.’

Fijn voor de korte termijn
‘Een medewerker heeft zelf vaak niet door af te stevenen op een burn-out. Die persoon geeft zelf geen grenzen aan. Dan is het voor een manager lastig voor iemand te beslissen dat de werkbelasting te groot wordt. En dat keiharde werken lijkt in je voordeel. Op de korte termijn haal je met je team de van bovenaf gestelde doelen. Op de langere termijn werpt de te hoge belasting van medewerkers echter niet zijn vruchten af.‘

Vitaliteit als KPI
‘Vaak wordt een leidinggevende eenzijdig beoordeeld op de resultaten en minder op de vitaliteit van zijn team. Dat zou in balans moeten zijn. Als medewerkers bij bosjes uitvallen, doe je iets niet goed. En dan haal je die opgelegde doelen zeer zeker niet.’

Tegengas geven
‘De consequenties van werkstress moet een manager in het achterhoofd houden en zich bewust zijn van de eigen rol daarin. Hoe lastig het ook is: je hebt een keuze. Je kunt je mensen op blijven jagen, of je kunt tegengas geven naar boven toe als daar te veel op de korte termijn wordt gefocust. Het eerste is het makkelijkst, het laatste is het meest effectief. Op de lange termijn.’

De oplossing
Iedereen is erbij gebaat dat er zo min mogelijk mensen uitvallen met een burn-out. Dus organisaties stellen vanaf nu geen onhaalbare doelen meer. En medewerkers geven tijdig aan wanneer het allemaal te veel dreigt te worden. ‘De realiteit is helaas anders. Gedrag en cultuur heb je niet zomaar veranderd. Maar ik zie wel organisaties die bewust bezig zijn met het oplossen van dit probleem.’

De People Manager
‘Ik heb een aantal klanten dat kiest voor een andere invulling van functies. Zij hebben echte People Managers, die als leidinggevende niet resultaatverantwoordelijk zijn, maar alleen bezig zijn met samenwerking tussen medewerkers en hun vitaliteit en ontwikkeling. Projectleiders zijn verantwoordelijk voor het behalen van harde doelstellingen. Als een projectleider een medewerker nodig heeft in zijn team, vindt er een gezonde onderhandeling plaats met de People Manager over de inzet van de medewerker.’

‘Een dergelijke verdeling zou wel eens een deel van de oplossing kunnen zijn. Ik vind het een positieve ontwikkeling in ieder geval. Ik hoop dat goed voorbeeld doet volgen!’

Aan de slag met een positief werkklimaat

Wil jij weten hoe je werkdruk en stress kunt verminderen in jouw organisatie? Vraag dan een gratis inspiratieworkshop aan. Jouw medewerkers gaan in de workshop oefenen met de Actieteamaanpak. Met kleine, concrete stappen, behalen jullie grote doelen. 

Vraag de workshop aan

  • Onze redactie