Hulp bij schuldgevoelens

Schuldgevoelens, iedereen heeft er wel eens last van. De een wat vaker en intenser dan de ander. Tijdens onze trainingen en coach sessies komen ze in verschillende varianten voorbij. Maar zijn deze schuldgevoelens wel altijd terecht? Stellen we misschien wel veel te hoge eisen aan onszelf?

“Ik had niet zoveel meer te doen vandaag. Maar ik durfde niet eerder naar huis te gaan. Gek eigenlijk… Ik blijf wel langer als het moet, maar ik voel me schuldig als ik een uurtje eerder zou stoppen.”

Wat zijn schuldgevoelens nou eigenlijk? Een zoektocht op het internet naar dit fenomeen, levert onder andere de volgende definitie op: “Een schuldgevoel is een gemoedstoestand waarbij het geweten een mens plaagt met een onaangenaam gevoel over een bepaalde gedane of juist niet gedane actie. Het wordt vaak gevolgd door gevoelens van berouw of spijt. Schuldgevoel is een gemoedstoestand die men zichzelf oplegt.”*

Vooral dat laatste is interessant: een gemoedstoestand die wij onszelf opleggen. Dat biedt ook meteen weer perspectieven, want dat betekent dat we dus ook een keuze hebben én dat we onze gemoedstoestand kunnen veranderen in ‘minder schuldig voelen’.

* Bron: www.wikipedia.nl

Heel menselijk
Hoe snel we ons schuldig voelen, en waarover, is sterk afhankelijk van uw persoonlijkheid. Karakter, sekse en levensbeschouwing hebben hier bijvoorbeeld invloed op. “Een dag voor mijzelf, dat zou ik ook wel willen…. maar ik voel me dan zo schuldig ten opzichte van de kinderen”. Ik hoor het mijn buurvrouw nog zeggen.

Het is logisch dat u zich af en toe afvraagt: 'komt het door mij?'. Sterker nog, het is juist goed om te toetsen waar uw verantwoordelijkheid ligt en waar deze ophoudt. Maar de interessante vraag is of het schuldgevoel dat u ervaart, reëel en terecht is. En of deze gemoedstoestand u echt verder helpt. Onterecht schuldgevoel is namelijk heel vervelend, het zet uzelf en uw relaties onder druk. Laten we eens kijken wat u kunt doen als schuldgevoelens de overhand nemen.

Eerste hulp bij schuldgevoel

  1. Analyseer voor uzelf wat er gebeurd is. Wat is de situatie, wat zijn de feiten en waar komt uw eigen mening om de hoek kijken? Maak het overzichtelijk voor uzelf en schrijf het eens op.
  2. Neem afstand. Afstand nemen is nodig om te kunnen beoordelen: is mijn schuldgevoel terecht of onterecht? Zo kunt u bijvoorbeeld het volgende inbeelden: een goede vriend of vriendin vertelt u het probleem waar u mee zit. Hoe zou u richting hem of haar reageren? Meestal zijn wij milder voor anderen dan voor onszelf. Geldt dat voor u ook? Dan creëert u door deze denkoefening afstand tot uw schuldgevoel. 
    Als uw schuldgevoel voor een deel terecht is, dan komt vergeving om de hoek kijken. Kunt u uzelf vergeven voor iets wat u blijkbaar fout heeft gedaan? Lastig soms… maar wel de moeite waard om te doen. Heerlijk, u heeft bewezen mens te zijn, u maakte een foutje…
  3. Bedenk dan wat u wilt voelen. U wilt graag van het schuldgevoel af, in ieder geval voor een deel. Bedenk dan: het is niet de situatie die leidt tot onze schuldgevoelens. Het zijn onze gedachten, interpretaties en normen en waarden de leiden tot dit gevoel. Met andere woorden: we kunnen invloed uitoefenen op ons gevoel. De RET-methode, Rationele Effectiviteits Theorie, kan u hiermee helpen. Hiermee leert u uw gedachten nog beter te beïnvloeden, zodat uw schuldgevoel vermindert, of plaats maakt voor een ‘passender’ gevoel van bijvoorbeeld irritatie.

Auteur: Willy Zelen


Rationeler denken, effectiever functioneren: praktische toepassingen van de RET 
Goed omgaan met frustraties. Zinloze gedachten ombuigen naar functionele gedachten. Dat is de kern van de training Rationeler denken, effectiever functioneren: praktische toepassingen van de RET. Het resultaat: betere werkresultaten en effectievere communicatie.