Leiderschapsfouten die je eenvoudig kunt voorkomen: deel 1

Vergeet voorzeggen en controleren. Moderne leiders sturen niet aan, maar coachen hun medewerkers tot excellente prestaties. En faciliteren ook vooral zelfregie, innovatie en verandervermogen. Maar hoe? Onze experts gidsen je langs de grootste valkuilen van het nieuwe leiderschap.

Valkuil #1. ‘Ik wil snel resultaat boeken en neem daarom het voortouw in alles.’

Leidinggevende word je niet zomaar. Je krijgt de rol omdat je veel eigen initiatief neemt, van aanpakken weet, de regie pakt. Maar die resultaatgedreven houding is ook een valkuil, weet Petra Sevinga, Senior Consultant. ‘Je bent manager geworden door je gedrevenheid en doordat je kansen ziet. Ondernemerschap is een belangrijke kwaliteit, maar kan je als leidinggevende ook in de weg zitten als je te veel of te snel wilt.’

Waarom? Als professional kon je nog zelf resultaten behalen. Als manager heb je daarvoor je team nodig. Je wilt hun talenten en expertise zo optimaal mogelijk benutten. Dat betekent luisteren naar anderen, ruimte laten bij je team, het uit mensen zelf laten komen. Excellerende managers zetten een stapje terug en geven hun medewerkers eigen regie.

Maar hoe zet je die knop om bij jezelf? Een Afrikaans spreekwoord zegt: ‘If you want to go fast, go alone. If you want to go far, go together.’ Ken dus het verschil tussen korte- en langetermijndoelen. Op de korte termijn win je door jouw eigen gedrevenheid waarschijnlijk snel resultaat. Maar als je medewerkers eigenaarschap geeft, hun deskundigheid onderkent en zelf keuzes laat maken? Dan win je op de lange termijn met veel betere teamprestaties vanuit een grotere motivatie en bevlogenheid.

Valkuil #2. ‘Ik weet het beste hoe we het kunnen oplossen. Ik ben de leidinggevende.’

De leidinggevende die vasthoudt aan zijn of haar manier van handelen, van kijken naar dingen, krijgt steeds dezelfde oplossingen. ‘De kunst is om over je eigen schaduw heen te stappen en te bedenken: kan het misschien beter? Sta ik dat in de weg?’ adviseert Corline van Reenen, Lead Consultant. Om aan veranderkracht te winnen, om nieuwe antwoorden op uitdagingen te vinden, zijn die andere invalshoeken en benaderingen onmisbaar.

Dat betekent medewerkers betrekken bij het vraagstuk. Hoe zouden zij het aanpakken? Welke ideeën hebben zij? De uitdaging is dan om niet plichtsgetrouw naar je teamleden te luisteren en vervolgens terug te gaan naar je eigen plan. Je brein zal dat namelijk het veiligste vinden. Het is gewend zo te denken. De remedie? Frequent doen, zodat er een nieuwe denksnelweg wordt aangelegd en dat voor je brein normaal wordt.

‘Open zijn naar je team helpt,’ tipt Corline. ‘Aangeven dat je hen meer autonomie wilt geven, maar dat je als leidinggevende ook nog iets te ontwikkelen hebt.’ Wees je ook bewust van momenten dat je terugvalt in oude patronen. Bijvoorbeeld als er druk van bovenaf is of als je overtuigingen opmerkt die je vasthouden op het bekende pad. Bijvoorbeeld ‘ik heb vaker met dit bijltje gehakt’ of ‘ik overzie het geheel beter.’

Valkuil #3. ‘Ik moet overal van op de hoogte zijn, alles van iedereen weten.’

Micromanagement. Niemand wil zich er schuldig aan maken. Toch is dit een valkuil waar veel leidinggevenden met open ogen in lopen. Vanuit de valse overtuiging: omdat ik leidinggevende ben, moet ik alle details kennen. Het gevaar? Dat mensen niets meer doen zonder dat jij je akkoord in drievoud geeft. Of erger nog, dat je volledig moet voorzeggen hoe medewerkers hun werk doen.

Neuzelen over de details smoort het zelfstandig en pro-actief denken van je medewerkers. Als zij een goed idee hebben, worden ze bij voorbaat al moe als ze denken aan het hele proces van voorleggen, uitleggen, toelichten en toestemming vragen. Met als gevolg dat die goede ideeën in een laadje belanden. Onuitgesproken.

Ondertussen gaan zelfstandige types waarschijnlijk onder de radar werken en dingen doen zonder dat jij het ziet. Zo verlies je juist controle, want deze mensen overleggen niet meer met je. Dat is weer het andere uiterste.

Hoe voorkom je micromanagement? ‘Vraag jezelf eerst eens af waarom je alles wilt weten,’ weet Petra. Al die details zijn echt niet zo relevant als je denkt. Laat die expertise waar het thuishoort, bij de medewerkers. ‘Het is cruciaal om de “wat” en “hoe” niet te verwarren.’ Wat je team doet, ofwel de doelen waaraan zij werken, daar gaan jullie samen over. Maar hoe zij de eindstreep halen, kun je met gerust hart overlaten aan de mensen op de werkvloer.

Valkuil #4. ‘Jonge talenten? Ze moeten zich eerst maar bewijzen. Zo ging dat bij mij ook.’

Weinig werkervaring. Een leeftijd onder de dertig. Zijn dat redenen om bepaalde verantwoordelijkheden bij een medewerker weg te houden? Misschien ben je zelf opgeklommen van junior naar senior expert en ten slotte manager. Maar die route is niet in steen gebeiteld, helemaal niet voor de generatie van nu. Als je blijft denken in een lineair groeipad, mis je dan niet het talent dat voorhanden ligt? Houd je mensen niet (onbewust) klein?

Vroeger versterkten we één talent en werden we daar specialist in. Maar ons potentieel strekt zich verder uit dan dat ene talent. Mensen hebben meerdere kwaliteiten. De arbeidsmarkt van nu vraagt daar ook om. We moeten sneller kunnen veranderen, schakelen en leren. Als mens en als organisatie.

Dat betekent profiteren van datgene wat mensen meebrengen. Die kwaliteiten laten opbloeien. Ongeacht geboortejaar of gebrek aan ervaring. Jongere medewerkers brengen tenslotte ook weer andere skills mee. Met tech, digitalisering en social media zijn zij bijvoorbeeld intuïtiever bedreven dan veertigplussers. 

‘De kunst is om te weten wat de waarde is van je medewerkers en van jezelf. Jong, oud en alles ertussenin. Erkennen wat ieder persoon meebrengt en dat groot maken. Dan versterk je elkaar,’ adviseert Corline.

Ontdek het nieuwe leiderschap

Jij snapt dat zelfstandige teams cruciaal zijn. Hoe kun je anders de uitdagingen van vandaag en morgen overwinnen? Je wilt je medewerkers coachen om zelfstandig en wendbaar te worden. Maar waar begin je? Bij jezelf! Met de opleiding Agile Leiderschap groei je in jouw rol als coachend leider.

Meer informatie