• Onze redactie

Mens vs technologie, wie wint de strijd om werk?

Robots nemen zorgtaken over. Zelfrijdende auto’s maken het werk van chauffeurs overbodig. Pratende devices zijn onze persoonlijke assistenten. Zijn wij mensen nog wel nodig in de toekomst? Volgens futuroloog en trendwatcher Tony Bosma hoeven we ons daarover geen zorgen te maken. Tenminste, als we investeren in onze menselijke vaardigheden.

Denk jij dat er over tien jaar nog werk voor mensen is?
‘Zeker, daar ben ik van overtuigd. Ik ben wel een beetje klaar met uitspraken als “We gaan disruptieve veranderingen tegemoet.” “De technologie neemt ons werk over.” Er is sinds de jaren ’30 al angst voor de overname van werk door robots. De voorspelling was destijds dat we in 2014 allemaal kapot zouden gaan van verveling. Maar er is altijd werk voor mensen blijven bestaan. En ik denk zelfs dat, door technologie, werk juist veel menselijker wordt.’

Maar alles is toch te digitaliseren?
‘Nee hoor, echt niet! Er zijn menselijke vaardigheden die we nooit gaan digitaliseren. Nu niet en in de toekomst niet. Denk aan kritisch denkvermogen, adaptief vermogen, creativiteit, samenwerken, communicatieve vaardigheden. Mensen maken het verschil. En gebruiken ter ondersteuning technologische innovaties. Technologie en mens moeten elkaar aanvullen. Daar moeten bedrijven meer op focussen.’

Veel organisaties denken wel na over dat toekomstscenario. Dan zijn ze al goed bezig, toch? ?
‘De vraag is hoeveel organisaties werkelijk inspelen op de ontwikkelingen. Hoe vernieuwend is het nu werkelijk wat we doen? Uit onderzoek van het UWV blijkt dat we maar 30 uur per jaar besteden aan opleiding en training. Nou, dan zijn we lekker bezig zeg, met hervormen en investeren in menselijke vaardigheden. Oké, medewerkers werken wat vaker thuis en we hebben standaardprocessen gedigitaliseerd. Maar veel organisaties werken nog steeds top-down, hiërarchisch en doen dezelfde dingen die ze altijd al deden.’

Zouden niet veel organisaties dat van zichzelf weten?
‘Organisaties zijn zich daar inderdaad echt wel van bewust. Maar zij vinden het lastig om het tij te keren. Het startpunt voor organisaties is een visie. Waar wil jij naartoe bewegen in die alsmaar veranderende wereld? En met het antwoord op die vraag neem je bepaalde mensen aan. Bied je specifieke opleidingen aan. En omarm je passende technologieën. Dat toekomstplan is niet statisch natuurlijk. Adaptief vermogen is een succesfactor. Je moet continu in de gaten houden wat er in de umwelt gebeurt. En daarop aanpassen.’

Betekent dat ook dat je de concurrentie in de gaten houdt?
‘Nou ja, je moet natuurlijk wel weten hoe jouw positie ten opzichte van anderen is. Maar te vaak zie ik dat organisaties elkaar napraten, nadoen. Het is juist belangrijk om keuzes te maken die passen bij je organisatie en de wereld daaromheen. Je onderscheiden met technologische innovaties is maar voor een enkeling weggelegd. Je onderscheiden met menselijke vaardigheden biedt veel meer kansen.’

Wie gaan die transitie naar menselijk kapitaal leiden?
‘Om die menselijke vaardigheden naar een hoger plan te tillen, heb je nieuwe leiders nodig. Leiders die andere mensen de ruimte geven. Sterke leiders verzamelen nog sterkere mensen om zich heen. De vraag is hoeveel sterke leiders er werkelijk zijn. In de praktijk zie ik nog steeds veel managers die volgers om zich heen willen hebben. Die precies in een bepaald hokje passen. En je hebt juist een paar rebellen nodig die kritische vragen stellen.’

Interessant, die rebellen. Hoe trek je ze aan en houd je ze binnen?
‘Een traditionele gedachte is dat je mensen moet binden. Met geld en scholing. Dat je afdwingt dat zij hun nieuwe kennis en vaardigheden langdurig gaan inzetten voor de organisatie die de opleiding betaalt. Geven en nemen, zeg maar. De vraag is of dat in de toekomst nog zo werkt. We zien steeds meer flexibele contracten, zzp’ers. De flexibele schil. Daar zitten ook die rebellen tussen. Zij gaan straks bepalen of ze überhaupt wel willen werken voor een organisatie. Daarom is betekenisvol zijn zo belangrijk. Je moet ergens voor durven gaan staan. Een ideaal. Een visie. Dat is wat mensen echt verbindt.’

En wie zijn verantwoordelijk voor die visie? De leiders?
‘Nee, ook de medewerkers zelf hebben een belangrijke rol. Het is niet ‘zitten en afwachten’ tot de baas zegt wat je moet gaan doen. Het komt niet van één kant. Het is een wisselwerking. Hoeveel medewerkers vragen naar de betekenis van hun organisatie? Bijna geen. Dat is toch raar? Je wilt zelf toch ook weten met welk doel je ergens aan werkt? Leg als leider die vraag ook eens terug bij de medewerker: wat is volgens jou het doel van deze organisatie? Of wat zou dat doel moeten zijn?’

En als alles klopt, is een organisatie dan succesvol?
‘Laat ik het zo zeggen. De winnaars van de toekomst zijn organisaties die echt kunnen verbinden met degenen voor wie zij het doen. Hun klanten, cliënten, patiënten. Met technologische innovaties, met menselijke vaardigheden en met maatschappelijk bewustzijn. Met die ingrediënten kom je heel ver. En kun je anticiperen op wat komen gaat. Maar een garantie voor succes heb je nooit. Je moet blijven verkennen. En ook durven falen. Niemand kan de toekomst voorspellen. Zelfs ik niet!’

Gratis inspiratieworkshop
Ook jouw organisatie wil natuurlijk toekomstproof zijn. Wat houdt dat dan in voor jouw bedrijf? En welke stappen moet je nemen. In onze gratis inspiratieworkshop laten we je kennismaken met onze Actieteamaanpak. Hiermee ga je stapsgewijs aan de slag met veranderingen. Zo vertaal je toekomstplannen naar concrete acties. 

Plan de gratis inspiratieworkshop

  • Onze redactie