Opgebrande dienders weer snel aan het werk

Politieagenten hebben het vaak niet makkelijk. Geen wonder dus dat veel van hen met stressklachten te kampen hebben. Dat leidt niet alleen tot veel persoonlijke ellende maar ook tot hoge kosten voor de organisatie en beperkte inzetbaarheid – en dus kwaliteitsverlies. En dat is wel het laatste wat de politie kan gebruiken in tijden waarin de roep om “meer blauw op straat” steeds luider klinkt.

Werken de nieuwe richtlijnen voor bedrijfsartsen?

Reden genoeg om te zorgen dat verzuimende dienders zo snel mogelijk weer aan de slag kunnen. Nu bestaat er een door de beroepsvereniging goedgekeurde richtlijn voor bedrijfsartsen over hoe te handelen bij psychische klachten. Doel van die richtlijn is om de verzuimduur zoveel mogelijk te bekorten door state-of-the art behandeling aan te bieden. Tot nu was echter nog niet onderzocht of deze richtlijn inderdaad werkt. Leid het volgen van de richtlijn, waarin activatie en vergroting van het probleemoplossende vermogen centraal staan inderdaad tot een snellere werkhervatting dan de gebruikelijke zorg? En is de richtlijn ook kosteneffectief? In het proefschrift van David Rebergen worden beide vragen beantwoord.

Literatuuronderzoek

Rebergen begon, naar goed academisch gebruik, met een uitvoerig literatuuronderzoek om te zien welk type behandeling leidt tot snelle werkhervatting bij stress- en burnoutklachten. Uit deze studies kwam naar voren dat een cognitief-gedragsmatige interventie het beste resultaat oplevert als het gaat om werkhervatting. Bij een dergelijke aanpak wordt geprobeerd om zowel de gedachten (cognities) als het gedrag in positieve zin te beïnvloeden, onder meer door praktische oefeningen en opdrachten.

Onderzoek onder 2500 agenten

Aan het onderzoek van Rebergen werkten twee politiekorpsen mee met in totaal circa 2500 agenten. Bij ruim 80% van de wegens psychische klachten verzuimende agenten ging het om spanningsklachten en burnout en bij “slechts” 20% om ernstige psychiatrische problemen zoals depressie en angststoornissen. Althans, volgens de bedrijfsarts. Aan de hand van vragenlijsten bleek dit laatste percentage aanzienlijk hoger te liggen: 35%. Met andere woorden, bedrijfsartsen onderschatten vaak de ernst van de psychische problematiek van verzuimde agenten.

Het onderzoek naar de effecten van de richtlijn op werkhervatting en kosteneffectiviteit werd opgezet volgens alle regelen der kunst. Rebergen vergeleek een groep agenten die gebruikelijke zorg kreeg met een groep die werd behandeld volgens de richtlijn. De gebruikelijke zorg betrof minimale begeleiding door de bedrijfsarts, eventueel gevolgd door laagdrempelige zorg van een psycholoog. De bedrijfsartsen werden drie dagen getraind in het hanteren cognitief-gedragsmatige technieken die de kern van de richtlijn vormen.

Onderzoeksresultaten

Er bleek uiteindelijk géén verschil in duur van de werkhervatting te bestaan tussen beide groepen. Zowel bij de gebruikelijke zorg als bij de zorg volgens de richtlijnen gingen de agenten na ca. 100 dagen weer aan het werk. Wel bleek dat agenten met stress- en burnout klachten eerder aan het werk gingen als ze volgens de richtlijn werden behandeld. Hun collega’s met zwaardere problemen hadden daarentegen meer baat bij de gebruikelijke zorg. Agenten in beide groepen waren even tevreden over hun behandeling, maar bij bedrijfsartsen was het werken volgens de richtlijn duidelijk favoriet. Zij zagen meer vooruitgang wanneer de richtlijn was gevolgd.

Zorgkosten bij psychische uitval

Het unieke van het onderzoek van Rebergen is dat er voor het eerst ook een degelijke kosten/baten analyse is gemaakt van het werken volgens de richtlijn. Daarbij is zowel naar de zorgkosten als naar het productieverlies gekeken. De zorgkosten van een agent die wegens psychische klachten uitvalt werden geschat op € 2.665 per persoon per jaar en het productieverlies op € 14.156 . Het behandelen volgens de richtlijn leverde een besparing in zorgkosten van € 520 per persoon per jaar op, terwijl het productieverlies voor beide groepen even hoog was. Per saldo is het werken van bedrijfsartsen volgens de richtlijn dus kosteneffectief. Het levert immers en besparing van de zorgkosten op.


Met deze unieke studie is dus bewezen dat het volgen van een op wetenschappelijke leest geschoeide richtlijn voor het behandelen van psychische klachten loont. Een mooie opsteker voor de evidence-based geneeskunde.