Zonder focus op ontwikkeling geen vitaliteit

Als coach van Team Brunel in de Volvo Ocean Race reisde ze meer dan anderhalf jaar de hele wereld rond. De zwaarste zeilrace rond de wereld vraagt het uiterste van de bemanning. Mentale en fysieke topconditie zijn daarin nog maar de helft van het vitaliteitsvraagstuk. Het gaat om steile leercurves en de drive om altijd te willen groeien. Stopt je wil om te leren en te groeien, dan heb je een probleem. Drs. Anje-Marijcke van Boxtel, Director Coaching van Schouten Global, vertelt over vitaliteit als dé sleutel tot succes op individueel en teamniveau.

Vitaliteit in een complexe en onzekere wereld

Een zeilteam in de zwaarste zeilrace ter wereld is een mooie metafoor voor het bedrijfsleven. Als organisatie, leider of team maak je een plan en ga je de concurrentie aan in een complexe, onvoorspelbare wereld die erg onstuimig is. Onderweg krijg je te maken met succes en tegenslag, moet je buitengewoon gedreven en veerkrachtig zijn om je doel te bereiken. In de afgelopen editie van de Volvo Ocean Race waren alle boten voor het eerst exact gelijk aan elkaar. Met gewoon goede zeilers red je het niet, het is de bemanning als geheel die het verschil maakt. De concurrentie is immens. Dat blijkt wel als in meerdere etappes van duizenden zeemijlen de boten op slechts enkele minuten van elkaar over de finish komen. Hoe smeed je een team dat beschikt over zoveel veerkracht en vitaliteit om deze uitdaging aan te gaan?

Anje-Marijcke van Boxtel is vanaf de selectie betrokken bij het team. In de topsport is het gebruikelijk om al in de selectie te voldoen een aantal basisvoorwaarden: er wordt geselecteerd op fysieke en mentale sterktes. Het gaat dan met name om lichamelijke conditie, om IQ, EQ, ervaring, vaardigheden en om de vraag hoe je in een team past. Maar dit is nog maar de helft van vitaliteit.

Ambitie en teamrollen

De andere helft zit in intrinsieke motivatie, cultuur en continue groei. Het begint daarom met het uitspreken van een gezamenlijke droom of ambitie. Natuurlijk wil elke zeiler de Volvo Ocean Race winnen, maar dat alleen is niet voldoende. Want de een heeft per definitie een totaal andere weg voor ogen om dat doel te bereiken dan de ander. Individuen moeten intrinsiek verbonden zijn in de droom van het team: het gezamenlijk kompas.

Teams worden steeds diverser. Net als in een organisatie is Team Brunel in de Volvo Ocean Race een team met veel diversiteit: verschillende nationaliteiten, grote leeftijdsverschillen en verschillende specialismen. Je duikt onder die verschillen door bij ieder teamlid de individuele waarden naar boven te krijgen en deze te verbinden in een set teamwaarden. De teamidentiteit is vervolgens voorschrijvend in gedrag. Wanneer je bovendien als teamlid haarfijn weet wat de individuele bijdrage en toegevoegde waarde is van jezelf én van je andere teamleden, creëer je een cultuur waarin iedereen is vertegenwoordigd.

Eigen regie en blijvend ontwikkelen

Naast deze duidelijkheid in rollen en verantwoordelijkheden is eigen regie en een constante focus op ontwikkeling een versterkende impuls voor vitaliteit. Binnen een team moet je er dus voor zorgen dat die ontwikkeling tot bloei komt. Als je het onderscheid wilt maken in een vloot briljante concurrenten, moet je snel leren en blijven ontwikkelen. Nieuwe manieren en ideeën bedenken om meer van een windvlaag te profiteren dan de anderen en zo de concurrentie af te schudden.

Het is de uitdaging om een cultuur te creëren die niet is gericht op controle of het vermijden van fouten, maar die is gefocust op het ontwikkelen van talenten. Vertrouwen, respect en het juiste voorbeeld geven zijn dan in leiderschap en samenwerking essentieel.

Vitaliteit in individu, team en organisatie

Wat kan het bedrijfsleven hiervan leren? In een snel veranderende en complexe wereld is samenwerken cruciaal voor high performance. Daarom ten eerste de aandacht voor het verbinden van het algemene doel aan de individuele waarden. In teams en organisaties. De ‘eigen agenda’s’ daarbij op tafel brengen, want leiders met eigen agenda’s zorgen vooral goed voor hun eigen droom. Ten tweede de focus op strenghts: in plaats van de focus op risico’s in een controlesysteem, in een groeisysteem het verschil maken. Dat geeft een zwengel aan vitaliteit, zowel voor jezelf, als het team en de organisatie.

Wanneer je als team een gezamenlijke grote ambitie hebt waarin individuele waarden verbonden zijn en waarin je elkaar uitdaagt steeds de volgende stap in je ontwikkeling te zetten, dan groei je als individu en als team met steile leercurves, beste prestaties en ben je vitaler.

Vertrouwen zorgt voor veerkracht

Dat betekent dat je in een team, jezelf en anderen moet leren kennen: door elkaars intenties te kennen en elkaars gedrag te kunnen voorspellen in goede en in slechte tijden,creëer je vertrouwen. Vertrouwen om je uit te spreken, elkaar aan te spreken, uit te dagen verder te reiken. Successen en fouten te delen met respect voor expertises en rollen. Zo kun je het vuurtje aanwapperen om tot grote hoogte te groeien. Ook stakeholders buiten het team mogen kritisch zijn en uitdagen, maar altijd vanuit vertrouwen. Dit alles zorgt ervoor dat de buffer van energiebronnen wordt gevuld zodat je de veerkracht hebt ook bij tegenslagen te blijven reiken naar een plek op het erepodium .

CV drs. Anje-Marijcke van Boxtel

  • Director Coaching Schouten Global, teamcoach van Team Brunel in de Volvo Ocean Race 2014-2015.
  • Studeerde psychologie aan de Universiteit van Tilburg.
  • Coacht leiders en (business)teams in uiteenlopende organisaties.
  • Ontwikkelde bij Schouten & Nelissen de ‘Kompasvisie’, een nieuwe route voor leren, ontwikkelen en performance gebaseerd op wetenschappelijke inzichten die je in staat stelt je potentieel ten volle te benutten.
  • Auteur van diverse artikelen en boeken, in september 2015 verscheen haar meest recente titel ‘Goud’.

Download gratis het Vitality Connected! Rapport als je meer wilt weten over dit onderwerp.