De 5 grootste misverstanden over assertiviteit

Denk je dat assertiviteit niets voor jou is? Grote kans dat een vooroordeel je in de weg zit. We zetten de vijf meest gehoorde op een rij.

11 november 2026 2 minuten leestijd
De 5 grootste misverstanden over assertiviteit

Je merkt dat je boodschap niet goed overkomt, hoe duidelijk je die zelf ook vindt. In een discussie laat je je van je standpunt afbrengen door een dominante gesprekspartner. Of je vindt het lastig om kritiek te geven, omdat je bang bent de ander te kwetsen.

Dan kan assertiviteit je helpen. Toch twijfelen veel mensen of het iets voor hen is. Ze denken aan iemand die altijd het hoogste woord heeft, overal tegenin gaat of nooit twijfelt. Maar dat beeld klopt niet. Assertiviteit gaat juist om duidelijk en met vertrouwen communiceren, met oog voor jezelf en de ander.

1. Assertief zijn is alleen voor jezelf opkomen

Bij assertiviteit denken veel mensen meteen aan grenzen trekken. Dat hoort er zeker bij, maar het is maar een deel van het verhaal. Assertiviteit helpt je ook om duidelijker te communiceren, je mening te delen, feedback te geven en lastige gesprekken aan te gaan in plaats van ze uit de weg te gaan.

Stel: tijdens een overleg presenteer je een voorstel om de samenwerking binnen je team te verbeteren. Je legt duidelijk uit wat je voor ogen hebt. Een collega ziet het anders en komt met een tegenvoorstel. In plaats van direct je eigen idee te verdedigen, luister je naar zijn argumenten, vraag je door en bespreek je samen de mogelijkheden. Ook dat is assertiviteit: je brengt je eigen boodschap helder over, maar geeft anderen net zo goed de ruimte om hun mening te delen.

Daarom verbetert assertiviteit niet alleen de relatie met jezelf, maar ook met anderen. Mensen weten waar ze aan toe zijn. Ze hoeven niet te raden wat je bedoelt. En dat schept vertrouwen.

2. Assertiviteit is alleen voor onzekere of verlegen mensen

Het klinkt logisch: wie stil en onzeker is, vindt het misschien lastig om haar mening te geven of een moeilijk gesprek aan te gaan. Maar ook zelfverzekerde en extraverte mensen worstelen met assertiviteit. Alleen ziet het er bij hen anders uit.

Denk aan iemand die op elke borrel het gesprek gaande houdt en in vergaderingen makkelijk het woord neemt. Een open boek, zou je zeggen. Toch kan diezelfde persoon al maanden rondlopen met het gevoel dat ze te veel op haar bordje heeft, zonder dat ooit hardop te zeggen. Makkelijk praten is namelijk niet hetzelfde als zeggen wat je nodig hebt.

Ook mensen die conflicten vermijden, sfeer belangrijker vinden dan hun eigen mening of automatisch verantwoordelijkheid nemen voor andermans werk, kunnen baat hebben bij meer assertiviteit.

3. Als je assertiever wordt, word je brutaal of dominant

Dit is misschien wel het meest hardnekkige vooroordeel. Assertiviteit wordt vaak verward met agressiviteit. Toch zijn het twee heel verschillende dingen.

Bij agressief gedrag kom je op voor jezelf ten koste van de ander. Je verheft je stem, onderbreekt, drijft je zin door of maakt de ander klein met sarcasme of verwijten. Dat kan op korte termijn werken: je krijgt je zin. Maar op de lange termijn kost het vertrouwen. Mensen gaan je ontwijken of klappen dicht.

Aan de andere kant staat subassertief gedrag: je cijfert jezelf weg, slikt je mening in en past je steeds aan. Ook dat kost je iets, alleen merk je het later. Je raakt gefrustreerd of uitgeput en anderen weten niet wat er in je omgaat.

Assertief gedrag ligt daar precies tussenin. Je zegt duidelijk wat je denkt, voelt en wilt, met respect voor de gevoelens, behoeften en grenzen van de ander. Het verschil zit vaak in een paar woorden. “Jij komt je afspraken nooit na” is een aanval. “Ik merk dat de deadline twee keer is verschoven, en dat zet mij onder druk” is een eerlijke boodschap waar de ander iets mee kan. Je staat naast de ander, niet erboven.

4. Assertiever worden betekent dat je moet veranderen wie je bent

Veel mensen haken af omdat ze denken dat ze een ander mens moeten worden. Mondiger, harder, extraverter. Iemand die ze niet zijn en ook niet willen zijn. Goed nieuws: dat hoeft niet.

Assertiever worden draait om nieuw gedrag, niet om een nieuwe persoonlijkheid. Je ontdekt welke manier van communiceren bij jou past. Ben je rustig en denk je liever eerst na voordat je iets zegt? Dan is dat geen zwakte, maar een manier van werken die je bewust kunt inzetten. Je kunt bijvoorbeeld je punten voor een overleg vooraf op een rijtje zetten. Of je zegt: “Ik wil hier even over nadenken, ik kom er morgen bij je op terug.” Dat is net zo assertief als direct reageren. Misschien zelfs meer, omdat je bewust kiest hoe je reageert.

Ook als je introvert bent, kun je dus helder je grenzen en wensen aangeven. Soms zegt één kalme, goed gekozen zin meer dan een heel betoog.

5. Assertiviteit heb je vooral nodig op je werk

Bij assertiviteit denken we al snel aan vergaderingen, feedbackgesprekken en samenwerken met collega’s. Logisch, want daar valt het het meest op. Maar assertiviteit is net zo belangrijk in je relatie, je vriendschappen en je familie.

Neem de feestdagen. Je schoonfamilie verwacht je op eerste kerstdag, je eigen ouders ook, en eigenlijk wil je dit jaar gewoon thuisblijven. Hoe geef je aan wat jij wilt, zonder het gevoel te hebben dat je anderen teleurstelt? Bij mensen die dichtbij staan, voelt eerlijk zijn vaak spannender dan op je werk. Er staat meer op het spel en je kent elkaars gevoelige plekken.

Toch geldt hier hetzelfde: wie zijn behoeften uitspreekt en open communiceert, bouwt aan relaties waarin iedereen zich gehoord voelt. Wat je leert over assertiviteit, neem je dus overal mee naartoe. Op je werk én thuis.

"Assertiviteit kan de wereld een stukje beter maken."

Jan Schouten

Zelf aan de slag met assertiviteit

Oprichter Jan Schouten zei het al: “Assertiviteit kan de wereld een stukje beter maken.” Dat begint bij jou. Bij dat ene gesprek dat je al een tijd uitstelt of die mening die je nu nog voor je houdt.

In de Assertiviteitstraining intensief ontdek je hoe jij op een manier die bij je past duidelijk en respectvol voor jezelf opkomt. Je oefent met situaties uit je eigen praktijk, in een veilige groep en met een ervaren trainer. Zodat je de volgende keer in de auto naar huis niet hoeft te bedenken wat je had willen zeggen.