Quarterlife crisis: wat wil ik met mijn leven?

Wat is een quarterlife crisis? 

We willen alvast duidelijk maken dat een quarterlife crisis geen officiële psychische diagnose is. Een quarterlife crisis speelt vooral bij jongvolwassenen, grofweg tussen de 20 en 35 jaar, die merken dat keuzes over werk, relaties en toekomst ineens zwaarder gaan voelen. Juist in deze levensfase krijgen keuzes vaak meer vorm, terwijl je steeds meer zelf bepaalt welke richting bij je past. 

Je merkt dat bijvoorbeeld aan gedachten als: 

Is dit het nou? 
Wil ik dit werk nog jaren blijven doen? 
Waarom lijkt iedereen beter te weten waar hij naartoe gaat? 
Heb ik hier eigenlijk bewust voor gekozen? 

Recent onderzoek naar quarterlife-klachten laat zien dat druk om de juiste richting te kiezen en moeite hebben met beslissingen nemen, relatief vaak voorkomen. Dat die twijfel je bezighoudt, maakt haar niet onbelangrijk. Maar het betekent niet dat er iets mis met je is. 

Twijfelen nadat je hebt gekozen 

We denken bij levensvragen al snel aan iemand die nog geen richting heeft. Maar twijfel kan juist ontstaan nadat je al iets hebt opgebouwd. 

Een baan, relatie, woonplek of manier van leven kan jarenlang goed bij je passen en later toch beginnen te schuren. Dat betekent niet automatisch dat je ooit verkeerd hebt gekozen. Misschien paste die keuze bij wie je toen was, maar vraagt ze nu opnieuw aandacht. 

Een baan kan nog steeds goed zijn en toch minder energie geven. Vrijheid kan later botsen met een behoefte aan meer rust. Of je hebt je leven juist netjes opgebouwd en merkt dat je behoefte krijgt aan iets minder voorspelbaars. 

De vraag wordt dan minder: waar ben ik verkeerd afgeslagen? En meer: past wat ik ooit koos nog bij wie ik nu ben en wat ik nu nodig heb? 

Waarom kiezen soms zo lastig kan zijn 

Wanneer je twijfelt, lijken er vaak ineens tientallen alternatieven. Zeker nu er zoveel mogelijkheden zijn in werk en leven, kan kiezen juist ingewikkelder voelen. Een andere baan. Minder werken. Doorgroeien. Reizen. Verhuizen. Een opleiding. Settelen. Juist meer vrijheid. 

Meer opties klinken aantrekkelijk, maar maken een belangrijke keuze niet automatisch eenvoudiger. Onderzoek naar een overvloed aan keuzemogelijkheden (choice overload) laat zien dat veel opties vooral lastig worden als de keuze belangrijk en ingewikkeld is én je nog niet goed weet wat voor jou de doorslag geeft. 

Ondertussen kijk je ook naar anderen. De een maakt snel carrière. Een ander zegt juist zijn goede baan op. Vrienden kopen huizen of beginnen aan kinderen. Voor je het weet verschuift de vraag ongemerkt van ‘Wat past bij mij?’ naar ‘Waar zou ik inmiddels moeten staan?’

Daar komt nóg iets bij. Bij grote keuzes willen we graag vooraf weten of ze goed zullen uitpakken. Dus lees je nog iets. Je praat met nog iemand. Bekijkt opnieuw vacatures. Maakt weer een lijstje. 

Informatie verzamelen is nuttig zolang je nieuwe informatie krijgt. Maar soms zoek je eigenlijk geen informatie meer. Je zoekt zekerheid. Onderzoek naar besluitvorming laat zien dat moeite met onzekerheid samenhangt met meer besluiteloosheid, uitstel en steeds opnieuw controleren of informatie zoeken. 

En volledige zekerheid krijg je bij veel levenskeuzes simpelweg niet. Daarom kan een andere gedachte helpen: Je hoeft niet zeker te weten dat je de juiste keuze maakt. Het helpt als je erop vertrouwt dat je kunt kiezen én opnieuw kunt bijsturen als iets toch niet blijkt te passen. 

Wanneer nadenken alleen niet meer helpt 

Nadenken over wat je wil is zinvol. Maar niet iedere vorm van nadenken brengt je dichter bij een antwoord. Psychologisch onderzoek maakt onderscheid tussen reflectie en rumineren.  

Bij reflectie kijk je nieuwsgierig naar jezelf en je situatie: wat gebeurt hier, wat leer ik hiervan? Bij rumineren blijven dezelfde zorgen en scenario’s zich herhalen. Je denkt bijvoorbeeld steeds: wat als ik de verkeerde keuze maak? Wat als ik hier later spijt van krijg? Of: waarom weet iedereen het wel en ik niet? Er komt alleen weinig nieuwe informatie bij. 

Een bruikbare vraag is daarom: leer ik nog iets nieuws, of voer ik vooral hetzelfde gesprek opnieuw in mijn hoofd? 

Soms ontbreekt er informatie die je niet door langer nadenken kunt krijgen. Stel dat je al maanden een overstap naar een ander vakgebied overweegt. Een gesprek met iemand die dat werk doet, een project of een cursus kan iets zichtbaar maken wat je vooraf niet kon bedenken. 

Onderzoek naar loopbaanexploratie sluit daarbij aan: actief informatie verzamelen over jezelf en mogelijke richtingen hangt samen met meer duidelijkheid over loopbaankeuzes. Eén experiment geeft niet meteen het antwoord. Wel kan het nieuwe informatie opleveren. 

Richting ontstaat zo soms in de wisselwerking tussen nadenken, proberen, ervaren en opnieuw kiezen. 

Van twijfel naar richting in 5 stappen 

De vraag wat wil ik met mijn leven? is zo groot dat je al snel niet weet waar je moet beginnen. Maak hem daarom kleiner aan de hand van deze stappen: 

1. Bepaal waar het werkelijk schuurt 

Vraag niet meteen wat je met de rest van je leven wil, maar waar twijfel je nu over? 

Is het je vak, of vooral je huidige organisatie? Wil je werkelijk een ander leven, of mis je vooral vrijheid in je week? Twijfel je over een grote toekomstkeuze, of voel je vooral druk omdat mensen om je heen die keuze al maken? Een preciezere vraag maakt onderzoek makkelijker. 

2. Zoek ervaring, niet alleen meer informatie 

Als je al vijf artikelen over een mogelijke carrièreswitch hebt gelezen, gaat het zesde waarschijnlijk weinig oplossen. Zoek informatie dichter bij de werkelijkheid. 

Praat met iemand die de keuze die jij overweegt al heeft gemaakt. Vraag niet alleen of het bevalt, maar hoe een gewone dinsdag eruitziet. Wat viel tegen? Wat mist diegene van vroeger? Wat geeft juist energie? 

Je vraagt een ander niet om jouw keuze te maken. Je verzamelt informatie waarmee jij beter kunt kiezen. 

3. Probeer een kleine versie uit 

Sommige mogelijkheden kun je eerst verkennen. Loop een dag mee, doe een tijdelijk project of volg een cursus. Niet iedere levenskeuze laat zich testen, maar waar dat wel kan, geeft ervaring nieuwe informatie. 

Vraag daarna niet alleen: vond ik het leuk? Kijk ook naar wat energie gaf, wat tegenviel en waar je nieuwsgieriger naar werd. 

4. Maak een voorlopige keuze 

Een keuze hoeft niet altijd voor altijd te gelden. Spreek bijvoorbeeld af dat je een richting zes maanden serieus verkent en haar in die periode niet iedere week opnieuw ter discussie stelt. 

Een voorlopige keuze is geen halve keuze. Je geeft jezelf de tijd om te ervaren of deze richting bij je past. 

5. Blijf niet eindeloos opnieuw beginnen 

Exploreren kan ook een manier worden om kiezen uit te stellen. Steeds wanneer je bijna ergens voor kiest, verschijnt er weer een nieuwe mogelijkheid. Dus onderzoek je opnieuw, vergelijk je opnieuw en sta je uiteindelijk weer bij het begin. 

Onderzoek naar identiteitsontwikkeling laat zien dat ruminatief blijven zoeken en voortdurend terugkomen op eerdere keuzes samenhangen met minder stevigheid in gemaakte keuzes en minder gunstige aanpassing. 

Met andere woorden: onderzoeken kan helpen, maar steeds opnieuw bij nul beginnen kan je ook in beweging houden zonder dat je ergens komt. 

Een richting gekozen? Ook daarna mag je nog twijfelen 

Misschien hoop je dat er een moment komt waarop alles ineens op zijn plek valt. Dat je precies weet welk werk bij je past, waar je wilt wonen en hoe je toekomst eruit moet zien. 

Maar jij verandert. Je omstandigheden veranderen. En daarmee kunnen ook je antwoorden veranderen. Je eigen richting bepalen betekent niet dat je precies weet hoe alles gaat lopen. 

Het betekent dat je merkt wanneer iets begint te schuren, onderzoekt wat er gebeurt en een volgende stap durft te zetten zonder te eisen dat je de hele route al kunt overzien. 

Richting is niet altijd iets wat je eerst vindt en daarna uitvoert. Soms ontstaat ze terwijl je onderzoekt, probeert, kiest en bijstuurt. 

Een concretere vraag dan wat wil ik met mijn leven? is daarom misschien: Wat wil ik nu serieus genoeg onderzoeken om er iets over te leren?