Ikigai: wat betekent het en hoe vind je jouw ikigai?

Wat is ikigai? 

Ikigai is een Japans begrip dat verwijst naar datgene wat je leven waarde en plezier geeft. Dat kan iets groots zijn, maar hoeft niet. Voor de één zit het in werk of een vak waarin diegene zich wil ontwikkelen. Voor een ander juist in familie, vrienden, een hobby of iets betekenen voor anderen. 

Dat is een belangrijk verschil met hoe ikigai in het Westen vaak wordt uitgelegd. Je ikigai hoeft niet één groot levensdoel of een ideale carrière te zijn. Het kan ook bestaan uit kleinere dingen die je graag doet en die voor jou de moeite waard voelen. 

Daarom is de vraag niet alleen: wat wil ik bereiken? Minstens zo interessant is: waar haal ik plezier, betekenis en voldoening uit? 

Hoe werkt het bekende ikigai-model? 

Het bekende westerse ikigai-model bestaat uit vier overlappende cirkels. Iedere cirkel staat voor een andere vraag: waar houd je van, waar ben je goed in, wat heeft de wereld nodig en waar kun je voor betaald worden? 

De overlap tussen steeds twee gebieden krijgt in het model een eigen betekenis: 

• Passie: waar je van houdt én waar je goed in bent.  

• Missie: waar je van houdt én wat de wereld nodig heeft.  

• Beroep: waar je goed in bent én waarvoor je betaald kunt worden.  

• Roeping: wat de wereld nodig heeft én waarvoor je betaald kunt worden.  

Waar alle vier de gebieden samenkomen, ligt in dit model je ikigai. Daar komt samen wat je graag doet, waar je kwaliteiten liggen, waar je iets mee kunt betekenen en wat ook praktisch een plek kan krijgen in je werk. 

1. Waar houd je van? 

Dit zijn de dingen waar je plezier in hebt en die je het gevoel geven dat je leeft. Waar word je enthousiast van? Wat doe je zo graag dat je de tijd vergeet of er vanzelf ruimte voor maakt? Denk aan activiteiten, onderwerpen of werkzaamheden die je plezier geven, maar ook aan dingen waar je nieuwsgierig naar bent en meer van zou willen ontdekken. 

2. Waar ben je goed in? 

Waar liggen jouw kwaliteiten en talenten? Denk aan dingen die je van nature goed afgaan én aan kennis en vaardigheden die je door ervaring hebt ontwikkeld? Let daarbij ook op wat je graag inzet: ergens goed in zijn betekent niet automatisch dat je er energie van krijgt.  

3. Wat heeft de wereld nodig? 

Dit klinkt misschien groot, maar dat hoeft het niet te zijn. Het kan ook gaan over wat je wilt betekenen voor een klant, collega, organisatie of de mensen om je heen. Waar zou jij graag aan bijdragen? Welk probleem zou je met jouw interesses en kwaliteiten willen helpen oplossen? 

4. Waar kun je voor betaald worden? 

Bekijk je het model vanuit je werk, dan hoort daar ook een praktische vraag bij: Hoe kun je brood op de plank brengen met datgene waar je van houdt, waar je goed in bent en wat de wereld nodig heeft? 

Het model nodigt je uit om verder te kijken dan één losse vraag. Misschien doe je werk waar je goed in bent en voor betaald krijgt, maar mis je plezier of betekenis. Of weet je heel goed waar je enthousiast van wordt, maar nog niet hoe dat een plek kan krijgen in je werk. Door de vier gebieden samen te bekijken, krijg je scherper waar ze elkaar al versterken en waar nog iets ontbreekt. 

Wat kan ikigai zeggen over je werk? 

Je ikigai hoeft niet samen te vallen met je baan. Toch kan het model je helpen om scherper te kijken naar wat je in je werk belangrijk vindt. Waar krijg je energie van? Welke waarden en drijfveren spelen voor jou een rol? Welke kwaliteiten zet je graag in en waar wil je je nog in ontwikkelen? 

Misschien merk je dat je vooral plezier krijgt van projecten waarin je iets nieuws kunt creëren. Of dat je voldoening voelt wanneer je iemand verder helpt. Een ander krijgt juist energie van complexe vraagstukken oplossen, vakmanschap ontwikkelen of zichtbaar resultaat boeken. 

Daarmee raakt ikigai aan zingeving in je werk: de ervaring dat wat je doet voor jou waarde heeft en ergens aan bijdraagt. Die behoefte aan betekenisvol werk kan een belangrijke rol spelen in hoe je je werk beleeft. Maar daarvoor hoef je niet meteen op zoek naar een andere baan. 

Kijk eerst eens naar je huidige werk: 

• Welke werkzaamheden geven je energie en voldoening?  

• Welke waarden en drijfveren zijn belangrijk voor je?  

• Welke kwaliteiten zet je graag in en welke zou je vaker willen gebruiken?  

• Waar wil je je nog in ontwikkelen?  

• Welke ambities heb je die nu nog weinig ruimte krijgen?  

• Waar zou je meer of juist minder tijd aan willen besteden?  

• Wat mis je op dit moment?  

Soms ontdek je zo dat niet je hele baan hoeft te veranderen. Misschien wil je vooral bepaalde werkzaamheden vaker opzoeken, andere keuzes maken of meer ruimte creëren voor wat je belangrijk vindt. 

Zingeving kan daarmee bijdragen aan je werkgeluk. Maar hoe je je werk beleeft, hangt van meer af. Ook plezier, verbinding met anderen, ruimte om jezelf te ontwikkelen en een goede balans spelen mee.

Moet je van je ikigai je beroep maken? 

Nee. En juist dat idee kan wat druk van de zoektocht halen. 

Het bekende ikigai-model bevat de vraag waarvoor je betaald kunt worden. Daardoor lijkt het soms alsof het einddoel is om één beroep te vinden waarin alle vier de cirkels perfect samenvallen. 

Maar de oorspronkelijke betekenis van ikigai is breder. Werk kan een bron van ikigai zijn, maar sociale contacten, kunst, tuinieren, sport of andere activiteiten kunnen dat net zo goed zijn. 

Je hoeft dus niet van iedere passie je beroep te maken. Misschien vind je het belangrijk om in je werk je analytische talent te gebruiken, terwijl je creativiteit vooral buiten werktijd tot zijn recht komt. Ook dat kan prima naast elkaar bestaan. 

Dat maakt een andere vraag interessanter dan ‘Wat is mijn ideale baan?’: 

Welke dingen wil ik voldoende ruimte geven omdat ze voor mij waarde hebben? 

Hoe vind je jouw ikigai? 

Je ikigai vinden hoeft niet te beginnen met één groot antwoord. Je kunt het stap voor stap onderzoeken. 

Kijk naar momenten die je voldoening geven 

Denk terug aan de afgelopen week. Wanneer was je echt betrokken bij wat je deed? Waar kreeg je energie van? Wanneer voelde je voldoening? En wanneer voelde iets juist leeg of vooral als ‘moeten’? 

Concrete momenten vertellen vaak meer dan de grote vraag: wat wil ik met mijn leven? 

Onderzoek wat daarin belangrijk voor je is 

Onderzoek vervolgens waarom zo’n moment je juist wel of geen voldoening gaf. Wat maakte dat je er energie van kreeg, of juist niet? Misschien had je veel vrijheid, kon je iets nieuws leren of betekende je iets voor een ander. Of miste je juist uitdaging, contact of ruimte om zelf keuzes te maken. 

Zo krijg je meer zicht op je waarden, behoeften en drijfveren, in plaats van alleen bij een functietitel of beroep. 

Kijk naar je kwaliteiten 

Welke kwaliteiten zet je graag in? Misschien ben je goed in analyseren, organiseren, verbinden of creatieve oplossingen bedenken. Kijk daarbij niet alleen naar wat je goed kúnt, maar ook naar wat je graag doet. Een kwaliteit waar anderen je om waarderen, hoeft namelijk niet automatisch iets te zijn waar jij energie van krijgt. 

Vraag eventueel ook aan mensen die je goed kennen welke kwaliteiten of talenten zij bij je zien. Misschien noemen zij iets wat voor jou zo vanzelfsprekend is dat je het zelf nauwelijks opmerkt. 

Experimenteer voordat je grote conclusies trekt 

Je hoeft niet meteen je baan op te zeggen of je carrière om te gooien. 

Probeer eerst iets kleins. Pak een project op dat je interessant lijkt. Kijk of je een bepaalde taak vaker kunt doen. Praat met iemand die werk doet waar je nieuwsgierig naar bent. Of besteed bewust meer tijd aan een activiteit waarvan je merkt dat die belangrijk voor je is. Zo ontdek je in de praktijk wat wel en niet bij je past. 

Blijf opnieuw kijken 

Wat je belangrijk vindt kan veranderen. Nieuwe ervaringen, andere verantwoordelijkheden of een nieuwe fase in je leven kunnen ervoor zorgen dat je ergens anders voldoening uithaalt. 

Je ikigai hoeft daarom geen antwoord te zijn dat je één keer vindt en daarna nooit meer verandert. Blijf nieuwsgierig naar wat voor jou van waarde is.